Çin, vatandaşlarını yaşamın her alanında izlemeye yönelik adımlar atıyor. ‘Düşük puanlı’ vatandaşların çeşitli hizmetlerden yararlanmasını engelleyen sosyal kredi sistemi, önümüzdeki haftadan itibaren ülke geneline yayılacak.
DIŞ HABERLER SERVİSİ
Çin’in çeşitli bölgelerinde bir süredir uygulanan sosyal kredi sisteminin, önümüzdeki haftadan itibaren ülkenin tamamına yayılmaya başlanacağı açıklandı. Vatandaşlara çeşitli kriterlere göre puan verilen bu sistemde, düşük puanlı vatandaşlara ceza uygulanması ya da bu kişilerin bazı hizmetlerden faydalanamaması söz konusu oluyor. Sistemin 2020 yılına kadar bir milyar 400 milyon Çinliyi kapsaması bekleniyor. Yolda dikkatsiz yürümekten Çin malı ürün kullanmaya, çok fazla bilgisayar oyunu satın almaktan düzenli vergi ödemeye insan hayatının her alanındaki davranış ve eylemler, Çinlilerin sahip olduğu sosyal kredi puanında etkili olacak. Puanı düşük olanların uçağa ya da trene binmesi veya ev alması yasaklanabilecek. Çin’deki bu manzara, Aldus Huxley’in ünlü distopik bilimkurgu romanı Cesur Yeni Dünya’yı anımsatıyor. Bu romanda laboratuvarlarda üretilen insanlar, çocukluklarından itibaren kendileri için belirlenen yaşama yönelik şartlandırılıyor.
Çin hükümeti, toplumu sözde ‘saflaştırmak’ için sosyal kredi sisteminin uygulanacağını söylüyor. Sistemde vatandaşların puanı, ‘devlet işlerinde dürüstlük’, ‘sosyal uyumluluk’, ‘ticari uyumluluk’ ve yarısal güvenilirlik’ olarak belirlenen dört kritere göre veriliyor. Ancak Çin’de vatandaşların davranışlarını kontrol etmek için kullanılan tek yöntem bu değil. Caddelerde ve sokaklarda bulunan gözetleme kameraları, bir yapay zeka sistemine entegre edilmiş durumda. Çin’in en başarılı yapay zeka şirketi Sensetime, hükümet için kalabalık bir ortamda suçluları yakalamayı sağlayan akıllı kameralar üretti. Bu kameralar, sisteme yüz fotoğrafı kaydedilmiş suçluları ayırt edebilmesinin yanında sıradan vatandaşları da takip ediyor. İnsanlar bisikletle, arabayla ya da otobüsün içindeyken kameranın önünden geçtiklerinde kim oldukları tespit edilebiliyor. Başkent Pekin’de polisler, ulusal veri tabanında kayıtlı bilgiler arasında arama yapmalarını sağlayan akıllı gözlüklerle dolaşıyor. Kırmızı ışıkta geçen yayalara su püskürten bir sistem de geçen haftalarda uygulanmaya başlamıştı.
Çin’de toplumu kontrol etme amacıyla sürdürülen bir başka uygulama da siyasi muhalifleri hedef alan ‘eğitim kampları’. Özellikle Doğu Türkistan’da yaşayan binlerce Uygur’un gönderildiği bu kamplarda kalan kişiler, radikal düşüncelere sahip olduğu düşünülen vatandaşlardan oluşuyor. ‘Eğitim’ süresinin altı ay ila iki yıl arasında değiştiği kamplarda, ‘Çin’i sevme’ eğitimi veriliyor. Şimdiye kadar bu kamplardan geçmiş Uygur sayısının 120 bin olduğu ifade ediliyor. Kamplara alınacak kişilerin seçilme süreci, Çin devletinin vatanşdaşları üzerindeki gözetleme faaliyetlerinin boyutunu gösterir nitelikte. Bir kişinin ziyaret ettiği internet siteleri ya da ibadet davranışları, kampa alınması için gerekçe olabiliyor.
11 MİLYON ‘DÜŞÜK PUANLI’ KİŞİYE UÇAK YASAK
Çin’de sosyal kredi sistemi henüz tam olarak planlandığı şekilde hayata geçmiş olmasa da geniş biçimde uygulanıyor. Ülkede halihazırda 11 milyon kişi, ‘güvenilmez vatandaş’ olarak görüldüğü için uçak bileti alamıyor. Trene binemeyen kişi sayısı ise dört milyon. Bunlardan biri de gazeteci Liu Hiu. Amerikan CBS televizyonuna konuşan Liu Hiu, sosyal medyada yaptığı bazı paylaşımlardan sonra bu yasakların konduğunu, mahkemenin kendisinden özür talep ettiğini, ancak özrünün ‘samimi bulunmadığını’ belirtiyor.
http://www.karar.com/dunya-haberleri/cin-robotlasiyor-832675#
