Doğu Türkistan Davası İDSB 40. Konsey Toplantısı’nda Gündeme Taşındı
İslam Dünyası Sivil Toplum Kuruluşları Birliği’nin (İDSB) Malezya’da düzenlenen 40. Konsey Toplantısı’na Doğu Türkistan’ı temsilen katılan Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği Başkanı Musacan Er, program kapsamında yoğun bir diplomasi ve sivil toplum temasları gerçekleştirdi. Malezya Başbakanı Anwar İbrahim başta olmak üzere hükümet temsilcileri, sivil toplum liderleri ve farklı ülkelerden kuruluş temsilcileriyle bir araya gelen Er, Doğu Türkistan’daki Uygurların durumunu ve İslam dünyasının sorumluluğunu gündeme taşıdı.
İslam Dünyası Sivil Toplum Kuruluşları Birliği’nin 40. Konsey Toplantısı, 24–27 Eylül tarihleri arasında Malezya’da gerçekleştirildi. Malezya’nın köklü sivil toplum kuruluşlarından WADAH’ın ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya, Doğu Türkistan’ı temsilen resmî davet üzerine Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği Başkanı Musacan Er katıldı.
Toplantı, İslam dünyasının farklı coğrafyalarından çok sayıda sivil toplum kuruluşunun başkan ve temsilcilerini aynı platformda buluştururken, Filistin, Sudan, Suriye, Arakan ve Doğu Türkistan gibi meseleler gündeme taşındı.
Doğu Türkistan meselesi uluslararası sivil toplum gündeminde
Konsey toplantısındaki oturumlar ve ikili görüşmeler sırasında Doğu Türkistan’daki mevcut durum, Uygur Türklerinin karşı karşıya bulunduğu hak ihlalleri ve uluslararası toplumun bu mesele karşısındaki sorumlulukları ele alındı.
Musacan Er, temasları boyunca Doğu Türkistan meselesinin yalnızca Uygur diasporasının veya belirli kuruluşların meselesi olarak görülmemesi gerektiğini; İslam dünyasının ortak vicdan ve insan hakları gündeminin bir parçası hâline getirilmesinin önemini muhataplarına aktardı.
Görüşmelerde yalnızca dayanışma mesajlarıyla yetinilmemesi, Doğu Türkistan için ortak projelerin geliştirilmesi, sivil toplum kuruluşları arasında sürdürülebilir iletişim mekanizmalarının kurulması ve farklı ülkelerde kamuoyu oluşturacak ortak çalışmaların hayata geçirilmesi üzerinde duruldu.
Malezya Başbakanı Anwar İbrahim ile Doğu Türkistan görüşmesi
Musacan Er’in Malezya temaslarının en dikkat çekici ayağını Malezya Başbakanı Anwar İbrahim ile gerçekleştirdiği görüşme oluşturdu.
Musacan Er görüşmede, Doğu Türkistan’daki Uygurların ağır dinî ve millî baskılarla karşı karşıya bulunduğunu anlattı. Çin yönetiminin politikaları kapsamında çok sayıda caminin yıkıldığını ve dinî kitapların yakıldığını belirterek, Uygur Müslümanlarına destek verilmesini talep etti.
Başbakan Anwar İbrahim ise görüşmede Uygur Türkleri meselesinin kendileri açısından son derece önemli konulardan biri olduğunu ifade etti.
Bu görüşme, Doğu Türkistan meselesinin Malezya’daki sivil toplum platformlarından çıkarak ülkenin en üst siyasi makamına doğrudan aktarılması bakımından ziyaretin diplomatik açıdan en önemli temaslarından biri oldu.
Dato Ahmed Azam’a Doğu Türkistan hassasiyeti için teşekkür
Musacan Er, Malezya temasları kapsamında WADAH Başkanı ve Malezya Başbakan Özel Müşaviri Dato Ahmed Azam ile de bir araya geldi.
Görüşmede Er, Dato Ahmed Azam’a İDSB programında ve gerçekleştirdiği konuşmalarda Uygur meselesini gündeme taşıması nedeniyle özel olarak teşekkür etti.
Dato Ahmed Azam, daha sonra düzenlenen 8. İctimai Toplantısı’nın açılışında da diğer mazlum halklara verilen desteğin yanı sıra Uygurlarla güçlü dayanışma içerisinde olunması gerektiğini vurguladı.
Bu yaklaşım, Doğu Türkistan meselesinin Malezya’daki etkili sivil toplum ve siyasi çevrelerde gündeme taşınması bakımından dikkat çekti.
İDSB Genel Sekreteri Eyüp Akbal ile görüşme
Program kapsamında Musacan Er, İDSB Genel Sekreteri Eyüp Akbal ile de bir araya geldi.
Görüşmede Doğu Türkistan meselesinin İDSB çatısı altında daha güçlü biçimde gündeme getirilmesi ve İslam dünyasındaki sivil toplum kuruluşlarıyla kurulabilecek yeni iş birlikleri üzerine değerlendirmelerde bulunuldu.
Bu temas, Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği’nin İslam dünyasındaki geniş sivil toplum ağıyla ilişkilerinin güçlendirilmesi ve Doğu Türkistan konusunun İDSB platformlarında daha sürekli biçimde ele alınması açısından önem taşıyor.
ABIM Başkanı Ahmet Fahmi Mohd Damsudin ile temas
Musacan Er’in görüştüğü isimlerden biri de Malezya’nın önde gelen İslami gençlik ve sivil toplum kuruluşlarından ABIM’in Başkanı Ahmet Fahmi Mohd Damsudin oldu.
Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği tarafından Uygurların dostu ve Doğu Türkistan davasına yakınlığıyla tanımlanan Damsudin ile Musacan Er bir araya gelerek temaslarını sürdürdü.
Bu görüşme, Malezya’daki gençlik ve sivil toplum çevreleriyle Doğu Türkistan arasında kurulabilecek uzun vadeli ilişkiler açısından önem taşıyan temaslardan biri oldu.
Malezya Din İşleri Bakanı Prof. Dr. Zulkifli Hasan ile görüşme
Musacan Er, Malezya ziyareti kapsamında Malezya Başbakanlığı Din İşleri Bakanı Prof. Dr. Zulkifli Hasan ile de bir araya geldi.
Zulkifli Hasan aynı zamanda WADAH, ABIM ve PKPIM iş birliğinde Universiti Putra Malaysia’nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen 8. İctimai Toplantısı’nın açılışını yaptı.
Din işleri alanında Malezya hükümetinin önemli isimlerinden biriyle kurulan bu temas, Doğu Türkistan’daki dinî hak ihlallerinin Malezya’daki resmî çevrelere doğrudan aktarılması açısından ayrıca önem taşıyor.
Türkiye’nin Malezya Büyükelçisi Dr. Nevzat Uyanık ile bir araya geldi
Musacan Er program kapsamında Türkiye’nin Malezya Büyükelçisi Dr. Nevzat Uyanık ile bir araya geldi.
Böylece Malezya ziyareti sırasında yalnızca yerel ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarıyla değil, Türkiye’nin Malezya’daki diplomatik temsilcileriyle de temas kurulmuş oldu.
Malezya Müslüman Öğrenciler Birliği ile gençlik diplomasisi
Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği Başkanı Musacan Er ayrıca Malezya Müslüman Öğrenciler Birliği Başkanı Muhammad Adib İrfan Fazil ile bir araya geldi.
Bu temas, Doğu Türkistan meselesinin yalnızca mevcut sivil toplum yöneticilerine değil, İslam dünyasının gelecek nesil gençlik liderlerine de aktarılması açısından ziyaretin dikkat çekici boyutlarından biri oldu.
8. İctimai Toplantısı’nda Doğu Türkistan vurgusu
Musacan Er’in Malezya programı İDSB 40. Konsey Toplantısı ile sınırlı kalmadı.
Er, WADAH, ABIM ve PKPIM ortaklığında, Universiti Putra Malaysia’nın (UPM) ev sahipliğinde düzenlenen 8. İctimai Toplantısı’na İDSB temsilcileriyle birlikte katıldı.
“Dünya Düzeni, Ümmetin Geleceğini İnşa Eden İslam Hareketi” ana temasıyla gerçekleştirilen toplantıda dünyanın değişen jeopolitik dengeleri, yeni küresel düzen ve İslami hareketlerin gelecekte karşılaşabilecekleri zorluklara hazırlığı ele alındı.
Uluslararası konuşmacılar, akademisyenler ve çok sayıda sivil toplum liderinin katıldığı programda, küresel gelişmeler karşısında İslam dünyasının ortak hareket imkânları değerlendirildi.
Toplantının Doğu Türkistan açısından en dikkat çekici anlarından biri ise WADAH Başkanı ve Malezya Başbakan Özel Müşaviri Dato Ahmed Azam’ın açılış konuşmasında Uygurlara özel olarak değinmesi oldu.
Azam, farklı mazlum halklarla dayanışmanın yanı sıra Uygurlarla da güçlü dayanışma içerisinde olunması gerektiğini vurguladı.
Dato Ahmed Azam ve Necmi Sadıkoğlu ile temaslar
Musacan Er ayrıca WADAH Başkanı ve Malezya Başbakan Özel Müşaviri Dato Ahmed Azam ile birlikte İDSB Eski Genel Sekreteri Necmi Sadıkoğlu ve farklı ülkelerden gelen sivil toplum kuruluşlarının başkan ve temsilcileriyle de bir araya geldi.
Bu temaslarda İslam dünyasının karşı karşıya bulunduğu ortak meseleler, sivil toplum dayanışmasının geliştirilmesi ve Doğu Türkistan konusunda gelecekte gerçekleştirilebilecek çalışmalar değerlendirildi.
Doğu Türkistan için çok katmanlı bir diplomasi ağı
Musacan Er’in Malezya ziyaretinin en önemli yönlerinden biri, Doğu Türkistan meselesinin aynı ziyaret içerisinde birden fazla diplomatik ve toplumsal kanaldan gündeme taşınması oldu.
İDSB çatısı altında uluslararası STK temsilcileriyle görüşülürken, diğer taraftan Malezya Başbakanı, hükümet üyeleri, Başbakan danışmanları, Malezya’nın önemli İslami sivil toplum kuruluşları, öğrenci hareketleri ve Türkiye’nin diplomatik temsilcileriyle temas kurulması, ziyaretin kapsamını genişletti.
Bu açıdan Malezya temasları, Doğu Türkistan davası bakımından yalnızca bir konferans katılımı değil; siyasi diplomasi, sivil toplum diplomasisi, dinî çevrelerle ilişkiler ve gençlik diplomasisinin aynı zeminde buluştuğu çok yönlü bir temas süreci olarak öne çıktı.
Uluslararası sivil toplum platformlarının önemi de tam bu noktada ortaya çıkıyor. Farklı ülkelerde kamuoyu oluşturma kapasitesine, akademik ve toplumsal ağlara ve karar vericilerle ilişkilere sahip kuruluşlarla geliştirilen temaslar, Doğu Türkistan meselesinin dönemsel açıklamalarla sınırlı kalmadan daha kalıcı uluslararası iş birlikleri üzerinden takip edilmesine imkân sağlıyor.
Dayanışmadan somut iş birliğine
Musacan Er’in Malezya görüşmelerinde öne çıkan temel yaklaşım, Doğu Türkistan konusunda yalnızca destek ve dayanışma mesajları alınması değil, bu desteğin somut ortak çalışmalara dönüştürülmesi oldu.
Temaslarda Doğu Türkistan için ortak projelerin nasıl geliştirilebileceği, İslam dünyasındaki toplumsal dayanışmanın nasıl kurumsal iş birliğine dönüştürülebileceği, uluslararası sivil toplum gündeminde Doğu Türkistan meselesinin sürekliliğinin nasıl sağlanabileceği ve farklı ülkelerde kamuoyu oluşturmak için ne tür mekanizmalar geliştirilebileceği üzerinde fikir alışverişinde bulunuldu.
Malezya temasları Doğu Türkistan davası için yeni diplomatik kapıların açılması anlamı taşıyor.
24–27 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen temaslar, Doğu Türkistan davasının İslam dünyasındaki görünürlüğünün artırılması bakımından dikkat çekici bir diplomatik süreç ortaya çıkardı.
Özellikle Malezya Başbakanı Anwar İbrahim’e Doğu Türkistan’daki dinî ve millî baskıların doğrudan aktarılması, Dato Ahmed Azam’ın Uygurlarla dayanışma çağrısı, İDSB yöneticileriyle gerçekleştirilen görüşmeler ve Malezya’nın önde gelen İslami sivil toplum çevreleriyle kurulan ilişkiler, ziyaretin Doğu Türkistan açısından diplomatik değerini artırdı.
Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği açısından Malezya programı; mevcut ilişkilerin güçlendirilmesinin yanı sıra Doğu Türkistan meselesinin siyasi karar vericilerden sivil toplum liderlerine, dinî kurumlardan gençlik hareketlerine kadar farklı çevrelere doğrudan anlatıldığı geniş kapsamlı bir temas zemini oluşturdu.
Malezya temasları, Doğu Türkistan meselesinin İslam dünyasının ortak gündeminde daha güçlü biçimde yer alması, uluslararası sivil toplum ağlarının genişletilmesi ve dayanışmanın somut iş birliklerine dönüştürülmesi yönünde önemli bir diplomatik adım olarak kayda geçti.
