Skip to content
Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği

Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği

Doğu Türkistan Bağımsız olacak

Primary Menu
  • Anasayfa
  • Haberler
  • Faaliyetler
  • Basın Açıklamaları
  • Makaleler
  • Doğu Türkistan
  • İletişim
Light/Dark Button
Abone Olun
  • Makaleler

Çin, Kürtlerin Bağımsızlığına Nasıl Bakıyor?

admin 17 Ekim 2014
Erkin-ekrem

Dr-erkin-ekrem

Çin tarafı daima Uygur sorununu Türkiye’deki Kürt sorunu ile özdeşleştirerek (Türkiye-Çin İlişkilerinin 40 Yılı, 1971-2011, s. 51) Uygur sorunu üzerinde Ankara’nın desteğini aramıştır.

Dr.Erkin Ekrem

25 Ağustos 2014 tarihinde Şırnak’ın Silopi ilçesine bağlı Görümlü beldesi yakınlarında bulunan bir termik santrale PKK’lı grup tarafından roketatar ve uzun namlulu silahlarla saldırı düzenlenmiş, saldırıda bir güvenlik görevlisi yaralanırken, Çin’in Makina Mühendisliği Şirketi’ne (CMEC) ait yaklaşık 400 Çinli işçinin çalıştığı termik santralden 3 Çinli işçi, PKK’lılar tarafından kaçırılmıştı.

TSK tarafından 24 Ağustos gecesi saat 21.00 sularında Çinli işçilerin kaçırılması olayıyla ilgili yapılan açıklamada, “Bölücü Terör Örgütü mensubu teröristler tarafından, Şırnak / Silopi Görümlü Beldesinde bulunan özel bir Termik Santrale roketatar ve uzun namlulu silahlarla yapılan silahlı saldırı olayı esnasında, anılan santralde çalışan Çin uyruklu üç şahıs kaçırılmıştır” denilmiştir. Çin basınında da Türkiye kaynaklı söz konusu haber Çin okurlarına ulaştırılmıştır. Çin’in Ankara Büyükelçiliği de olayla ilgili endişelerini Türk makamlarına bildirmiştir. Ancak PKK’lıların neden Çinli işçileri kaçırdığı henüz anlaşılamamıştır.

Diğer yandan, Irak-Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) Musul’u ilhak ederek Bağdat’a doğru hareket etmesi ve Kuzey Irak’ta Kürt Yönetim kuvvetleri ile çarpışması ve ABD başta olmak üzere Batılı ülkelerin desteği ile IŞİD’a hava saldırısı düzenlemesi ile Irak sorunu tekrar büyük güçlerin ilgi alanına girmiştir. Çin de ABD’nin IŞİD’a düzenlediği askerî operasyonu desteklemektedir. Çin Dışişleri Bakanlığı’nın 8 Ağustos’ta yaptığı açıklamaya göre, Irak’ın egemenliğinin sağlanması ve Irak’ın güvenliğine ve istikrarına hizmet edilmesi halinde bu operasyon hakkında Çin tarafının tutumu olumlu olacaktır.

Çin, daha önce Libya ve Suriye sorunu üzerindeki olumsuz tutumundan farklı olarak, şimdiye kadar ABD’nin IŞİD’a karşı düzenlediği hava saldırısına karşı çıkmamıştır. Bunun nedeni ise Çin’in Irak’taki, özellikle Kürt bölgesindeki, ticaret ve enerji çıkarlarının zarar görme ihtimali ve Doğu Türkistan’ı da devletinin sınırı içeresine dâhil eden IŞİD’in Çin’in batı bölgelerinin güvenliğini tehdit edebileceği kaygısıdır.

IŞİD ile Kürt kuvvetleri arasında yaşanan silahlı çatışma ile birlikte Kürt kuvvetlerinin bölgedeki etkisi de artmıştır. Batılı ülkelerin Kürt kuvvetlerine silah ve bazı alanlardaki destekleri Kürt kuvvetlerinin gücünü ve kapasitesini pekiştirmesine neden olmaktadır. Irak Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesud Barzani de birkaç ay içinde bağımsızlık için referanduma gidileceğini bildirmiştir. Bütün bu gelişmeler bazı medya organlarının “Kürtlerin bağımsız devlet kurma kapısı aralandı” şeklinde tespit yapmalarına neden olmuştur. Ancak Iraklı Kürtlerin gerçek anlamda bağımsız devlet olma hayalinin şu an için mümkün görünmediğine dair bir takım tespitler yapılmaktadır.

Washington Yönetimi Kürtlerin bu talebine karşıdır ve bunun sebeplerini de açıkça belirtmektedir. Almanya da bağımsız Kürt devletine karşı olduğunu ve bağımsız bir Kürt devletinin bölgeyi daha da istikrarsızlaştıracağını düşünmektedir. Türkiye olumsuz tavrını göstermekte ve bazı endişelerden dolayı bu duruma sıcak bakmadığını belirtmektedir.

Peki, Çin, bağımsız bir Kürt devletine nasıl bakacaktır? IŞİD’in büyük çapta Irak Kürt bölgesine saldırmasının uluslararası toplumun desteğini ve sempatisini kazanmasına yol açtığını belirten Çin Sosyal Bilimler Akademisi Batı Asya-Afrika Araştırmaları Enstitüsü uzmanı Tang Zhichao, 3 Çinli mühendisin Türkiye’nin Kürt bölgesinden kaçırıldığı haberinin duyulmasının Çinlilerin şüphelenmesine neden olduğunu dile getirdi.

“PKK neden Çinlileri hedef aldı?” sorusunun son zamanlarda zihinleri meşgul ettiğini de söyleyen Zhichao, ‘bu sorunun cevabı ne olursa olsun, Kürt sorunu Çin’in Ortadoğu bölgesinde kaçınılmaz bir şekilde yüzleşmesi gereken yeni bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır’ dedi. 

Araştırmacılara göre, bağımsız bir Kürt devleti bölgede nispeten istikrarlı ve Batı yanlısı bir müttefik yaratabilir. Büyük güçlerin ilgisini çeken diğer bir neden ise Kürtlerin bölgesinde 100 milyar varile varan petrol rezervidir. Bu durum Çin’in Kürt bölgelerinde nihai söz hakkı olup olmadığı bir meseleyi ortaya çıkarmaktadır. Çin’in diğer bir problemi ise Pekin’in herhangi bir ayrılıkçı faaliyete karşı tutumudur.

Nitekim Çin’de Doğu Türkistan, Tibet ve İç Moğolistan gibi ayrılıkçı hareketler bulunmaktadır. Ancak Çin Kürt bölgesindeki ticaret ve özellikle enerji işbirliği çıkarlarını göz ardı edemediği ve bölgenin Balkanlaşmasından sorumlu olmadığı için bağımsız bir Kürt devletini kapalı olarak destekleyebilir.

Tang Zhichao’ya göre, mevcut Irak’ın kaotik gerçekleri ve bölgenin siyasî düzenin çalkantılı olmasından dolayı Kürtlerin bağımsız bir devlet kurması artık bir düş olarak kalmayabilir. Bu durum Çin’e yeni diplomasi sorunu yaratmaktadır:

1. Irak Kürtlerinin bağımsız bir devlet kurması, Çin’in başka ülkelerin içişlerine karışmama ilkesinden taviz vermesine sebep olur mu? Bu durum bazı ülkelerle olan ilişkilerine zarar verebilir mi?

2. Çin, Irak Kürt bölgesindeki çıkarlarının gidererek artması ile birlikte, Irak merkezi hükümeti ile ilişkilerinde nasıl bir denge oluşturacaktır?

3. BM Güvenlik Konseyi daimi üyesi ve dünyanın başlıca gelişmekte olan ülkesi olan Çin’in sadece uluslararası insanî ve azınlık haklarının korunmasından sorumlu olmakla kalmayıp, aynı zamanda Ortadoğu’da yaşanan önemli güvenlik sorunlarına karşı da duyarlı davranması gerekiyor. Bu açıdan bakıldığında Çin’in tutumu ne olmalıdır?

4. Bazı Ortadoğu ülkeleri Çin’in Kuzey Batı sınır bölgeleri hakkında sorumsuz açıklamaları yapmaktadır. Birçok Çinli internet kullanıcısı da bu açıklamalara Çin Hükümeti’nin Kürt meselesi ile karşılık vermesini istemektedir. Bu gelişmeler Çin’in diplomasi ilkeleri ve kamuoyu üzerinde ne şekilde bir baskı oluşturacaktır?

Umumiyetle Kürt sorunu çok çetrefilli olmasına rağmen; Çin, ulusal çıkarlarını ve güvenliğini ilgilendirdiği, bölgesel güvenlik ve istikrar açısında önemli olduğu ve uluslararası hukuk normları ve ahlaki ilkeler ile ilgili olduğu için söz konusu sorundan kaçamamaktadır.

Aslında Pekin’in “içişlerine karışmama” ilkesi kendi bölgesel ve küresel çıkarları karşısında anlamını yitirmiştir. Yine bu çıkarları nedeni ile Kürt bölgesi ile Irak merkezî Hükümeti arasındaki hassas dengelere de gereken önemi vermeyebilir. Geçmişte, Sudan’da yaşanan kaotik duruma ses çıkarmadığı ve neticede Sudan’ın ikiye bölünmesi konusunda pasif kaldığı görülmüştür.

BM Güvelik Konseyi Daimi Üyesi olan Çin, Libya ve Suriye sorunlarında da Rusya’yı desteklemiş, veto hakkını kullanmamış ve uluslararası sorumluluğundan kaçınmıştır. Çinli uzman Tang Zhichao’nun ortaya koyduğu 4. madde aslında Türkiye’den söz etmektedir, Çin tarafı daima Uygur sorununu Türkiye’deki Kürt sorunu ile özdeşleştirerek (Türkiye-Çin İlişkilerinin 40 Yılı, 1971-2011, s. 51) Uygur sorunu üzerinde Ankara’nın desteğini aramıştır.

Dolayısıyla uzman Tang Zhichao’nın ortaya koyduğu Çin’in yüz yüze kalacağı kaygı verici 4 madde aslında pek büyük bir sorun teşkil etmemektedir. Yani konjonktürel ortamın müsait olduğu ve özellikle de kendi ulusal çıkarlarına uyduğunu düşündüğü bir fırsatta, Pekin, Kuzey Irak’ta bir Kürt devletinin kurulmasına pek karşı çıkmayacaktır.

kaynak:http://www.kanalahaber.com/yazar/doc-dr-erkin-ekrem/cin-kurtlerin-bagimsizligina-nasil-bakiyor-26875/

Post navigation

Previous: ÇORUM – HİTİT ÜNİVERSİTESİ’DEN ÇİN’E KINAMA
Next: Çin-ABD Yeni Tipteki Büyük Ülke İlişkileri

Related Stories

803537.ai
  • Makaleler

Osmanlı Devleti’nin Doğu Türkistan’a Yardımı ve Çin İşgali

admin 17 Ağustos 2026
766221650_1720720652548043_1501304679157335693_n
  • Makaleler

Doğu Türkistan: İşgale Boyun Eğmeyen Kadim Uygur Toprağı

admin 17 Ağustos 2026
Gemini_Generated_Image_h277dxh277dxh277
  • Makaleler

Doğu Türkistan: İşgale Boyun Eğmeyen Kadim Uygur Toprağı

admin 9 Haziran 2026
  • Çin recmin Doğu Türkistan’daki beyin yıkama operasyonu devam ediyor
  • Rabia Kadir’den BM’de Çin’e tarihi ders
  • Doğu Türkistanlılar Basında
  • Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti 84 yıl önce bugün kuruldu
  • Doğu Türkistan’da Gazeteci Olmak ve Medya Üzerindeki Baskılar

  • Dernek Başkanımız, Malezya Başbakanı ile görüştü
  • Doğu Türkistan Davası İDSB 40. Konsey Toplantısı’nda Gündeme Taşındı
  • Doğu Türkistan’ın Çin işgaline uğratılmasının 77. yıl dönümünde İstanbul’da güçlü bir ses yükseldi!
  • İçişleri Bakanlığı Başmüşaviri Sayın Fatih Ofluoğlu Derneğimizi ziyaret etti
  • sözde akademisyen ile gazetecilerin Doğu Türkistan tutumunu şiddetle kınıyoruz

Önemli yazılar

  • Çin’in binlerce Müslümanı esir tuttuğu eğitim kamplarını genişlettiği iddia edildi Kaynak: Çin’in binlerce Müslümanı esir tuttuğu eğitim kamplarını genişletti
  • İHH Yönetimi Doğu Türkistan Maarif Cemiyetine Ziyarette bulundu
  • Gulca katliamı anma programa davet
  • Çin, Uygur olaylarında Suriyeli muhalifleri suçladı
  • Mustafa Destici, Çin Büyükelçisinin ivedilikle Dış İşleri Bakanlığına çağrılması gerektiğini söyledi.
  • Used Car Dealer Sales Tricks Exposed
  • UNUTULMAZ VATAN – DOĞU TÜRKİSTAN
  • Uygur Türkleri’ne zorla Çin ulusal marşını söylettiler
  • İstanbul’da Doğu Türkistanlılardan Çin işgaline tepki
  • Doğu Türkistan Göz Ardı Edilemez

Trending
Doğu Türkistan’da tanklar yürüyor

Makaleler

Osmanlı Devleti’nin Doğu Türkistan’a Yardımı ve Çin İşgali 803537.ai
  • Makaleler

Osmanlı Devleti’nin Doğu Türkistan’a Yardımı ve Çin İşgali

admin 17 Ağustos 2026
Doğu Türkistan: İşgale Boyun Eğmeyen Kadim Uygur Toprağı 766221650_1720720652548043_1501304679157335693_n
  • Makaleler

Doğu Türkistan: İşgale Boyun Eğmeyen Kadim Uygur Toprağı

admin 17 Ağustos 2026
Doğu Türkistan: İşgale Boyun Eğmeyen Kadim Uygur Toprağı Gemini_Generated_Image_h277dxh277dxh277
  • Makaleler

Doğu Türkistan: İşgale Boyun Eğmeyen Kadim Uygur Toprağı

admin 9 Haziran 2026
Doğu Türkistan’da Gazeteci Olmak ve Medya Üzerindeki Baskılar IMG_9319
  • Makaleler

Doğu Türkistan’da Gazeteci Olmak ve Medya Üzerindeki Baskılar

admin 12 Ocak 2026

bunlar da ilginizi çekebilir

825293063_1739862521477493_6474363974277582063_n
  • Haberler

Dernek Başkanımız, Malezya Başbakanı ile görüştü

admin 4 Ekim 2026
825279707_1557312683102169_2927695509313626532_n.png
  • Haberler

Doğu Türkistan Davası İDSB 40. Konsey Toplantısı’nda Gündeme Taşındı

admin 4 Ekim 2026
828832184_1383947180136223_4538830864329031701_n.png
  • Haberler

Doğu Türkistan’ın Çin işgaline uğratılmasının 77. yıl dönümünde İstanbul’da güçlü bir ses yükseldi!

admin 4 Ekim 2026
IMG_8085
  • Faaliyetler

İçişleri Bakanlığı Başmüşaviri Sayın Fatih Ofluoğlu Derneğimizi ziyaret etti

admin 12 Eylül 2026

faaliyetler

IMG_8085
  • Faaliyetler

İçişleri Bakanlığı Başmüşaviri Sayın Fatih Ofluoğlu Derneğimizi ziyaret etti

admin 12 Eylül 2026
222
  • Faaliyetler

dernek başkanımız Millî İrade Buluşmaları” programa katildi

admin 18 Ağustos 2026
755170787_2085810982006162_564435433322759504_n.png
  • Faaliyetler

Dünya Doğu Türkistanlılar Kardeşlik Buluşması sonuç bildirgesinin açıklanmasıyla sona erdi.

admin 1 Ağustos 2026
  • Basın Açıklamaları
  • Hakkımızda
  • İletişim
  • Türkce
  • English
  • Uyghur
  • ئۇيغۇر
  • عربى
  • Hesap Numaraları
Copyright © {2*26} All rights reserved. | ReviewNews by AF themes.
Mobil sürüme git