Uygurlar “Kültür İhtilali”nin Kara Boranlarında Neler Kaybetti?

medeniyet-inqilabi-qalpaq Uygurlar “Kültür İhtilali”nin Kara Boranlarında Neler Kaybetti? 

Uygurlar “Kültür İhtilali”nin Kara Boranlarında Neler Kaybetti?

Kültür ihtilalinde Külah Giydirilenler

“Kültür ihtilali” nin içeriği bugüne kadar Çin’in yakın tarihindeki unutulmaz kara leke sıfatı ile insanların idrakinden kaybolmuş değildir.
Dünyadaki birçok ülkelerin fen-teknoloji ve iktisadi yönden uçarcasına gelişme dönemine girdiği 1960-1970 yıllarında Çin gibi nüfusu en çok olan devlette yürütülen bu siyasi boran milyonlarca kişinin gururunu insanlık kadir-kıymetini ve insanca yaşama özgürlüğünü çiğnemişti. Mao Zedung’un “Tarihte emsali görülmemiş ihtilal” diye tarif ettiği “Kültür ihtilali” gerçekte 20. asrın 30. yıllarında Stalin hükümranlığındaki Sovyetler Birliğinde yürütülen “Büyük temizlik”in Çin’deki şekli değişmiş varyantı idi. O halde, Uygur halkı “Kültür İhtilali” denilen bu afetli yılların kara boranlarında ne kadar ağır bedeller ödedi?
1966 yılı yazında “Külür İhtilali” öncelikle Pekinde başlanıp çok geçmeden onun şiddetli kara boranları Doğu Türkistan’a ulaştığında Uygur halkının başına yine büyük bir bela ve afetin gelmekte olduğunu birçok kişi henüz hissetmemişti. Mao Zedung’un şahsi iradesi ile ortaya çıkan bu siyasi boranın Doğu Türkistan’da değişik bir tarzda yayılması ve yerli halkın milli kaderini berbat etme yönelişine bakarak artacağını insanlar halen tasavvur etmemişlerdi. Dolayısıyla “Kültür İhtilali”nin kara kasırga Doğu Türkistan’ı kapladığında Uygur halkı çifte bedel ödemeye mecbur oldu. Onlar bu esnada bir taraftan “Kültür İhtilalı” adı ile bütün Çin’de yürütülen siyasi hareketlerin kurbanı olurlarken, diğer taraftan’da Çin milliyetçiliğinin darbe odağına dönüşerek milli kimlik ve kültür geleneğinden uzaklaştırıldı. “Kültür İhtilali döneminde Doğu Türkistan’daki milletler bir-birleri ile karşı-karşıya getirildiler. Milli kültür inkar edilerek, geniş çaplı bir Çinlileştirme politikası yürütüldü. Uygur halkının İslam inancı şiddetli şekilde yasaklanmaya uğrayarak, dinsizleştirme ve kızıllaştırma hareketi icra edildi. Daha da acıklı olanı şu ki, böylesine haddi aşan eylemler milletin kendi içerisinden çıkan siyasi yandaşların elleriyle yürütüldü.
istiklalgazetesi.com.tr
5 Temmuz’dan bir gün sonra Tohti Ali Haşim’e bir “Kültür İhtilalı” denilen bu afetin Doğu Türkistan’da nasıl bir tarihi şeraitte başladığı ve yayıldığı konusunda o devrin şahitlerinden biri olup, Avustralya’da yaşamakta olan Hüsen Efendi kendi görüşlerini ifade etti.
On yıllarca devam eden “Kültür İhtilalı” Uygurların hayatında 20. asrın ikinci yarısındaki en müthiş bir tarihi sayfayı oluşturdu. Bütün millet sadece kendisine olan inancı ve geleceğine olan ümidinden olmakla kalmayıp, milletin maneviyatını ayakta tutan milli anane ve milli ruhtan da uzaklaştırıldı. Bilhassa bir bütün olan milleti sürükleyip götürmekte olan her alandaki komutanlar, bilgili aydınlar, din alimleri ve saygın kişiler öncelikli olarak darbe vurmanın odağına dönüştürüldü. Bunun sonucunda dünyanın uçarcasına gelişmekte olduğu 1960 ve 1970 yıllarında Uygur halkı Çin’deki milli kimliği en açık azınlık millet olma sıfatı ile tahmini imkansız derecede ağır bedeller ödedi. Hüsen Efendi bu noktayı başından geçirdiği acı bir sergüzeşti ile beyan etti. RFA-Kutlan

x

Check Also

Çin’de gözaltında kaybolan Uygur modelden mesaj ve görüntüler: ‘Sorgu odalarından çığlıklar geliyordu’

John SudworthBBC News Dev Çin internet giyim şirketi Taobao için modellik yapan Merdan Ghappar kameralara poz vermeye alışkın biri. Fakat ...

Çin, Doğu Türkistan’da ‘bağımsız insan hakları gözlemi’ teklifini reddetti

Çin’in Paris Büyükelçiliği, Uygur Özerk Bölgesi’nde bağımsız insan hakları gözlemine izin verilmeyeceğini bildirdi. Ankara Çin‘in resmi yayın kuruluşu Global Times’ın ...

‘Çin Doğu Türkistan’daki Uygur Türklerini kısırlaştırıyor’

Çin hükümetinin ülkedeki Uygur nüfusunu azaltmak için kadınları kısırlaştırdığına ilişkin tanık ifadeleri ve raporlar her geçen gün daha ciddi ve ...

İSVEÇLİ ÜNLÜ ŞARKICI ZARA’DAN ÇİN’E DOĞU TÜRKİSTAN TEPKİSİ!

İsveçli ünlü şarkıcı Zara Larsson, Çin’in Doğu Türkistan’daki insanlık dışı politikalarına tepki olarak Çin menşeli teknoloji şirketi Huawei ile reklam anlaşmasını ...

DOĞU TÜRKİSTAN’DA 2000 ÇİNLİ EĞİTMEN İŞE ALINACAK

Milyonlarca Uygur Türkünün ceza kamplarında tutulduğu ve muazzam zihinsel ve fiziksel işkenceye maruz kaldıkları dünyada çapında büyük tartışmalara konu olurken, ...

Birleşik Krallık’taki 44 milletvekili, Uygur Türklerine otomatik mülteci statüsü verilmesi çağrısında bulundu

Milletvekilleri, İçişleri Bakanlığı’na gönderdiği mektupta Çin’in Uygur Türklerine karşı soykırım uyguladığına yönelik kanıtların olduğuna dikkat çekti. Birleşik Krallık’taki 44 milletvekili, ...

Doğu Türkistan depremle sarsıldı

Çin işgali altındaki Doğu Türkistan Bölgesi’nde 4,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Çin Deprem Ağları Merkezi, merkez üssü, Turfan kentine bağlı Toksun ilçesi ...

Doğu Türkistan Heyeti İçişleri bakanı ziyaret etti

7 Ağustos 2020 perşenbe günü, aralarında Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği başkanı Hidayet OĞUZHAN’in da bulunduğu uluslararası Doğu Türkistan ...

Göç idaresi genel müdürlüğü ziyaret edildi

7 Ağustos 2020 perşenbe günü, aralarında Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği başkanı Hidayet OĞUZHAN’in da bulunduğu uluslararası Doğu Türkistan ...