Anasayfa » Doğu Türkistan » Doğu Türkistan Hakkında Bilgi

Doğu Türkistan Hakkında Bilgi

Doğu Türkistan Orta Asya’nın orta bölümünde yer alan büyük Türkistan’ın doğu kesimidir. 1949 yılından bu yana Çin Halk Cumhuriyeti’nin siyasi ve iktisadi kontrolü altındadır. Bir ortaçağ Uygur el yazmasında “Uygurların Ülkesi” anlamına gelen, “Uygur Eli” terimi bulunmuştur.

Konumu
Doğu Türkistan, Türkistan’ın bir parçasıdır. Türkistan, batıda Hazar Denizi’nden, doğuda Altay ve Altın Dağları’na; güneyde Horasan, Karakurum Dağları’ndan, kuzeyde Ural Dağları ile Sibirya’ya kadar uzanmaktadır. Doğu Türkistan; Türkistan’ın doğusunda ve Asya kıtasının tam ortasında bulunmaktadır. Güneyde Pakistan, Hindistan, Keşmir ve Tibet, güneybatı ve batıda Afganistan ve Batı Türkistan, kuzeyde Sibirya ve nihayet doğu ve kuzeydoğuda Çin ve Moğolistan ile sınırdır.

Doğu’da Çin ve Moğolistan, kuzeyde Batı Türkistan, batıda Batı Türkistan ile Afganistan, güneyde Keşmir ve Tibet ile çevrilmektedir. Doğu Türkistan’ın büyük bölümü Karakoram, Tanrı Dağları, Tarbagatay ve Altay sıradağları ve Taklamakan Çölü ile kaplıdır. Bu bölgede büyük ölçüde 8 milyon Uygurlar, bir Müslüman Türkçe konuşan insanlar yaşar.

Doğu Türkistan, günümüzde 1,65 Milyon km2 alanı kapsar, önceleri resmi kaynaklara göre 1,82 milyon km2 alanı kapsardı. Güneydeki Kunlun Dağları, Doğu Türkistan ile Tibet arasında sınır, ve kuzeydeki 400 kilometre uzun Altay Dağları Doğu Türkistan ile dış Moğolistan, Rusya ve Kazakistan arasında sınır oluşturur. Tanrı Dağları 1700 kilometre uzunlukta ve 250-300 kilometre genişlikte, büyük bir bölümü Doğu Türkistan’da, güneyden kuzeye doğru uzanırlar.

Çok zengin bir tarihe sahip ve görkemli görünümlü Doğu Türkistan, yüksek dağlarla, çok iyi ve ilginç çöllerle, güzel otlaklar ve ormanlarla kaplıdır.

İklim
Doğu Türkistan’nın deniz kıyılarından uzak kalması ve yüksek dağlarla çevirilmiş olması, çölleşmesine sebep olmuştur.Bu yüzden de kurak bir iklime sahiptir.

Coğrafya
Tanrı dağlarının bulunduğu bölgede, Uygurların Tushuk tash dedikleri(shipton’s arch diye de geçer) Kaşgarda yer alan Tushuk Tash görülmesi gereken nadir güzellikteki yerlerden biridir.

Bölgeler
Doğu Türkistan üç büyük bölgeye ayrılmaktadır:

1. Cungarya Havzası, bozkır iklimli alçak alandır. Urumçi, Gulca ve Karamay bu bölgededir.

2. Tanrı Dağları, dağlık bölgedir. En yüksek tepesi Han Tanrı tepesidir (7.300 metre). Turfan Havzası da bu bölgede yer almaktadır. Yanan Dağlar, Tanrı Dağlarının silsilesinde çorak bir, aşınmış, kırmızı kumtaşlı tepelerdir.

3. Tarım Havzası, Tarım Irmağından adını alan yüksek dağlarla çevilmiş çukurdur. En alçak yeri deniz yüzeyinden 800 metre yüksektedir. Bu bölgenin büyük kısımı Taklamakan Çölü ile kaplıdır. Tarım Nehri ile bir kolu olan Kaşgar Derya, Yarkent Derya, Hotan Derya ve Aksu ile birlikte Çerçen Derya, Karaburan Gölü’ne dökülür. Tarım Nehri’nin diğer kolu Kuruk Derya ise Lob Çukuruna gider.

Yerleşme yerleri
Yerleşim yerleri akarsular boyunca uzanan Kaşgar, Yarkent, Hotan, Aksu, Uçturfan, Kumul, Altay, Gulca ve Turfan vahalarında gelişmiştir.

Doğu Türkistan’ın kısa tarihi
12 Kasım 1933 tarihinde ilan edilen Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti, 6 Şubat, 1934 yılında Ma Chnagying ordusu Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti ordusunu imha etmiş ve yeni kurulan Cumhuriyeti yıkmıştır.

12 Kasım, 1944 yılında tekrar oluşan Doğu Türkistan Cumhuriyeti beş yıl sonra 20 Ekim, 1949 yılında tekrar yıkılmış ve Aralık 1949’da Çin Halk Kurtuluş Ordusu bölgeye girerek konuşlandırılmış ve Doğu Türkistan, Çin Halk Cumhuriyeti’ne bağlanmıştır. Doğu Türkistan halkı da o zamandan beri Çin işgaline karşı direnmektedir.

1953 yılında Türkiye dokuzyüz’den fazla Doğu Türkistan’lı ilticacıyı Kaşmir ve Pakistan’dan kabul etmiştir.

Doğal yaşam
Kırgızistan, güney Kazakistan, Tacikistan ve Sincan (Doğu Türkistan) içindeki Orta Asya dağlarında, doğal ortamda yabani bir elma türü Malus sieversii yetişir.
Sincan Merinos koyun’larından diğer merinos türleri çoğalmıştır. İnce-yünü ve gövde ağırlığı olmak üzere iki amaçla üretilen bir koyun cinsidir.

Yangihissar, Kertenkeleler alt takımından olan geckogillerden birine ismini verdiği, Yangihissar gecko (Cyrtopodion elongatus) tüm doğu Çin boyunca görülür.
Xinjiang Juniper (Sincan ardıçı) denilen “Juniperus pseudosabina”, “Juniperus semiglobosa” ve “Juniperus turkestanica” gibi ardıç türleri yetişir.

x

Check Also

Derneğimizin Genişletilmiş Şura Toplantısının 3.si gerçekleşti

Doğu Türkistan Maarif Hareketinin her ay düzenli bir şekilde yaptığı Genişletilmiş Şura Toplantısının 3.si gerçekleşti. Mücadelemizin karşılaştığı iç ve dış tehditler müzakere edildi. 2019 faaliyet raporu sunuldu. Avustralya Uygur Toplumunun Kanaat önderi ve Doğu Türkistan Alimler Birliği Avustralya Temsilcisi Abdussalam ALİM de özel konuğumuz oldu ve kısa bir konuşma yaparak ...

ILGIN’DA UNUTULAN VATAN DOĞU TÜRKİSTAN KONFERANSI

Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği Genel Sekreteri Abdulahad Abdurrahman’ın konuşmacı olarak yer aldığı “Unutulan Vatan Doğu Türkistan” adlı konferans, Ilgın Sahib ata Termal Otel Toplantı Salonunda gerçekleştirildi. Ilgın Belediye Başkanlığı ve İHH Ilgın Temsilciliği tarafından organize edilen konferansa; Kaymakam Y. Fatih KADİROĞLU, İlçe Belediye Başkanı Yalçın ERTAŞ, İlçe Milli Eğitim Müdürü ...

Ereğlide unutulan vatan Doğu Türkistan konulu konferans düzenlendi

3 Ocak Konya İHH İnsani yardım Derneği Ereğli temsilciliği tarafından düzenlenen konferans Ereğli Kültür Merkezinde gerçekleşti.Ereğli müftüsü, Ereğli Ülkü ocakları, Ak parti Ereğli Başkanlığı, büyük birlik partisi temsilcileri ve çok sayıda sivil toplum kuruluşların temsilcilerininde iştirak ettiği konferansta Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği genel sekreteri Abdulahad Abdurrahman konuşma yaparak, ...

Çalışkan: Zulme sessiz kalmayacağız!

ADANA (BÖLGE)-Anadolu Aslanları İş adamları Derneği (ASKON) Adana Şube Başkanı Recep Çalışkan İdlib ve Doğu Türkistan’da yaşanan insanlık dramına karşın basın açıklamasında bulundu. ASKON Başkanı Recep Çalışkan, “İdlib ve Doğu Türkistan’da ki zulme tüm dünyanın seyirci kalması, kanayan yaramıza bir yenisini ekliyor. Özellikle İslam ülkelerinin birlik ve beraberlikten yoksun olması ...

Çin’in Doğu Türkistan politikaları protesto edildi

Doğu Türkistan’da Müslümanlara yönelik saldırılar çeşitli illerde STK’lar ve vatandaşlarca protesto edildi. Bursa‘da, İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) Bursa Şubesi ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, Çin yönetimince Doğu Türkistan’daki Uygur Türklerine yönelik insan hakları ihlallerini “Sessiz Çığlık” eylemiyle protesto etti. Protestocular cuma namazının ardından Orhangazi Parkı’nda toplandı. Sakarya Sakarya’nın Adapazarı ...

Doğu Türkistan’dan yürekleri dağlayan feryat: Tükeniyoruz!

Doğu Türkistan’da yaşanan zulüm dayanılmaz boyutlara ulaştı. Türkiye’den yardım beklediklerini belirten bir Uygur Türkü, “Devlet büyüklerinize haber edin karındaşlar. Duayı da eksik etmeyin. Bilginiz olsun diye söylüyorum; tükeniyoruz.” dedi. YENİÇAĞ / İSTANBUL Doğu Türkistan’da yaşananları bir ses kaydıyla anlatan Uygur Türkünün sözleri kan dondurdu. Yaşanan zulmün boyutlarının tahmin edilenden çok ...

Doğu Türkistan’daki Toplama Kampları ile ilgili Çin medyasında yayınlanan haberler inanmayın!

Toplama Kamplar ile ilgili yayılan yanlış habere açıklamamız.Bugün Çin Cctv/xjTv ye ait bir habere dayanarak Çin Doğu Türkistandaki Toplama kamplarının kapatıldığına ilişkin bir haber yayınlanmıştı.Edindiğimiz bilgilere göre bu haberin Doğu Türkistandaki Çin Nazi Toplama kampları ile alaka olmadığı anlaşılmıştır. Aslında bu haberin şuanki toplama kampı ile alakalı olmadığı ve 1991 ...

Zeytinburnunda Doğu Türksitan yürüyüşü gerçekleşti

28 Aralık 2019 tarihinde Uluslararası Doğu Türkistan Sivil Toplum Kuruluşları birliği ve 1453 Zeytinburnu Gurubunun birlikte Zeytinburnu’nda Doğu Türkistan’a destek vermek için yürüyüş ve miting düzenledik. Soğuk ve yağmur demeden faaliyetimize iştirak eden halkımıza ve bu mitingin gerçekleşmesinde emeği geçen herkese ve destek veren bütün STK’lara teşekkür ederiz. Allah razı ...

Saadet Partisi ve STK’lar Doğu Türkistan için basın açıklaması gerçekleştirdi

Çin yönetiminin baskıları altında Doğu Türkistan’da zulme maruz kalan Uygur Müslümanlarına destek için Eyüp Sultan’da “Vicdanın Olduğunu Hatırla” eylemi gerçekleştirdi. Saadet Partisi İstanbul İl Gençlik Kolları Başkanlığı öncülüğünde “Vicdanın Olduğunu Hatırla” eylemiyle Çin yönetiminin Doğu Türkistan’daki zulmü protesto edildi ve basın açıklaması yapıldı.   Ümmetin kanayan yaralarından biri olan Doğu Türkistan’a ...