Unutulmaması Gereken Dava: Doğu Türkistan

dogu-turkistan-cin-zulmu Unutulmaması Gereken Dava: Doğu TürkistanUnutulmaması Gereken Dava: Doğu Türkistan

Kimi insanlar ‘ kimse Doğu Türkistan’ı hatırlamıyor? ‘ diyor, gülüyorum sadece. Çünkü unutulan bir şey hatırlanır, Doğu Türkistan zaten unutulmamalıdır! Tarihi öğrenmeye ilk başladığımız zamanlarda sürekli duyardık İpek Yolu’nu. İşte Doğu Türkistan da Tarihi İpek Yolunun geçtiği bir coğrafya. Lakin sadece bir yol değil sadece bir pazar değil sadece bir ekonomik çıkar bölgesi hiç değil. O bir dava, o bir yara, o bir vuslat.

Yerleşik hayatı benimseyen ilk Türk Devleti olan Uygur Devleti’nin kurulduğu coğrafya bir kere. Yani Türk Medeniyeti’nin nabzının ilk atmaya başladığı yer.

Öncelikle tarihi dönemlere ayırarak, Türkistan’ın doğusuna yani bugünkü Doğu Türkistan’a kimler hükmetmiş ona bir bakalım ve ardından da klişeleşmiş tarih bilgileri dışında ilgi çekici ve mühim olan hadiselere bir göz atalım.

1-Hun İmparatorluğu
2-Göktürk İmparatorluğu
3-Uygur Devleti
4-Karahanlılar Devleti
5-Moğol İmparatorluğu
6-Mançur İşgali
7-Kurtuluş Hareketi ve Doğu Türkistan Devleti
8-İkinci Mançur İstilası
9-Bağımsız Çinli Generaller Dönemi
10-Kumul Ayaklanması
11-Rus İşgali Dönemi
12-Milliyetçi Çin İstilası
13-Komünist Çin İşgali

Kurtuluş Hareketi ve Doğu Türkistan Devleti döneminden önceki dönemler, tarihte yaşanmış ve günümüze de pek bir etki bırakamamış dönemlerdir. O nedenle günümüzdeki ‘yara’yı yorumlamada elzem bir değere sahip olmadığından ötürü klişe tarih bilgilerini barındıran söz konusu dönemlere değinmeyeceğim.

Mançur İşgaline karşı başlatılan Yakup Beg önderliğindeki kıyam, 1863’te başarıya ulaşmış ve Doğu Türkistan Devleti kurulmuştur. Yakup Beg, o devirde Osmanlı tahtında oturan Sultan Abdülaziz’e bir elçilik heyeti göndererek padişaha biadını sunmuştur. Sultan Abdülaziz de bu davranışa karşılık Doğu Türkistan’a bir askeri heyet ve bir miktar da silah göndermiştir. Hatta Doğu Türkistan’da Osmanlı Devleti Padişahı adına hutbe okutulmuş ve para bastırılmıştır. Ayrıca Mısır Hidivi İsmail Paşa da top ve tüfek yardımında bulunmuştur. Bu gelişmelerin haricinde İngiltere ve Rusya da kurulan bu yeni devleti resmen tanımış ve elçilik heyetleri göndermişlerdir. Ancak; İngiltere ve Rusya’nın Yakup Beg’in kontrol edilebilir bir insan olmadığını yani işlerine yaramayacağını anlamaları da uzun sürmemiştir. Neticede, Doğu Türkistan’a yardımı kesmişler ve Çin’in yeniden gerçekleştireceği işgale de göz yummuşlardır.

Bağımsız Çinli Generaller Devri 1911-1933 yılları arasında yaşanmıştır ve bu dönemin en belirgin özelliği, uygulanan işkence yöntemleridir. Bunlar içinde insanlık onuruyla uzaktan yakından bir bağı olmayan binlerce metod vardır. En sık kullanılanı da gözlerin oyularak çıkarılması. İşte o gün bu gündür de Doğu Türkistan’da uygulanan Çin zulmü artarak devam etmektedir. Şubat 1931’de, Doğu Türkistan’ın doğu bölgesindeki Kumul vilayetinde Hoca Niyazi Hacı ve Salih Dorga’nın kıyamı başlamıştır. Sözkonusu başkaldırı giderek tüm Doğu Türkistan’ı sarmış ve 12 Kasım 1933’te nihai hedefe varılmıştır: İstiklal!

Normaldir ki bu istiklal devri de fazla sürmemiş ve bölge sırasiyle Sovyetler Birliği, II. Dünya Savaşı ile de Milliyetçi Çin İstilasına uğramıştır. Ve 1949 yılında en nihayetinde Doğu Türkistan, bugün de hala devam eden Komünist Çin işgaline maruz kalmıştır.

Komünist Çin’in bölgeyi işgaliyle birlikte, Doğu Türkistan’ın tarih boyunca çektiği zulüm adeta yükselme devrine girmiştir. Öyle ki; şeref ve haysiyetten yoksun, milli şuurdan habersiz, şefkat-merhamet-vicdan-din-insanlık gibi kavramlardan uzak, mevkii ve zevk düşkünü, kumarbaz ve hain ruhlu, katil, uyuşturucu müptelası vb. zaat-ı muhteremler toplatılıp kurslara tabi tutulmuş ve bu kişilere bu kurslarda en mükemmel şekilde cinayet, zulüm ve işkence metotları öğretilmiştir. Komünist Çin bölgede; iki insanın bir araya gelmesini komünist aleyhtarı hareket, üç insanın bir araya gelmesini ise isyan hazırlığı saymıştır ve böylece Doğu Türkistanlılar kronik bir şekilde Çin zulmüne uğramışlardır. Herkes birbirinin casusu olmuş, aile içinde dahi kimse birbirine güvenemez olmuştur. Bu şekilde Doğu Türkistanlıların birlik oluşturmalarının da bir nevi önüne geçilmiştir. Bir diğer enteresan hadise ise, Komünist Çin işgali ile birlikte herkes üç günde bir polise giderek bu üç günde neler yaptığını anlatmak zorunda bırakılmıştır.

İnsanlıktan zerre nasibini almamış Çin askerleri, Doğu Türkistan sokaklarında vahşet üstüne vahşet gerçekleştirmektedir. Ne yazık ki dünya, tüm bu vahşetlere o veya bu sebeplerle gözlerini kapamakta kulaklarını tıkamaktadır. Yeryüzünde hangi bayrak masum insanları öldürmenin utancını kapatabilir ki? Evet, Doğu Türkistan’da insanlığın utancı olan bir zulüm var hem de ne zulüm. Başlarına bomba yağmıyor ama

– Çin’in en büyük nükleer deneme sahası Doğu Türkistan’da
– 13 yaşını geçip de Çin askerleri tarafından tecavüze uğramayan kadın neredeyse yok Doğu Türkistan’da
– Yıllarca Müslümanların kutsal günü olan Cuma günleri sokağa çıkma yasağı vardı Doğu Türkistan’da
– Bir ananın gözünün önünde 8 yaşındaki çocuğunun sırf Doğu Türkistanlı olduğu için 100ün üzerinde kişi tarafından kahkahalar eşliğinde dövülüp, bütün kemiklerinin kırılıp, paramparça edilmesi var Doğu Türkistan’da
– Komünist Çin’in askerlerinin işkencelerinden ötürü bir mensubunu dahi kaybetmemiş tek bir aile yok Doğu Türkistan’da

Şeklinde onlarca mevzuu var Doğu Türkistan’da. 1959 öncesinde nüfusu 40 milyon olan Doğu Türkistan baskılar, işkenceler ve doğum kontrolleri ile bugün sadece 20 milyonluk bir nüfusa sahip. Yani günümüzde ortalama olarak 70 milyon olması gereken nüfus bugün sadece 20 milyon. Hâsıl-ı Kelâm; açıkça bir soykırım var Doğu Türkistan’da!

Bu yazımda; nasip olursa ileride kaleme almayı planladığım Doğu Türkistan’daki Zulüm, Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti İlişkilerinde Doğu Türkistan’ın Yeri, Doğu Türkistan Davası’nda Pkk’nın Rolü gibi konulara tarihi bir başlangıç öncesi başlangıç yapmak istedim. “ Şahin süratiyle dolaşan ve hücum eden”(*)’ leri unutmamak gerek kanaatindeyim.

* : Çin kaynaklarında Uygur kelimesinin meali

Onur ÇEKİCİ

Ankara Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü

x

Check Also

İstanbul’da Doğu Türkistanlılardan Çin işgaline tepki

İstanbul’da Doğu Türkistanlılar, Çin’in Doğu Türkistan’ı işgalini protesto etti. Beyazıt Meydanı’nda düzenlenen protesto gösterisine katılan çok sayıda kişi, ellerinde Doğu ...

Doğu Türkistan Esaretinin 71 Yıldönümü Münasebeti ile yapacağımız Basın Açıklamasına Davet

1 Ekim Doğu Türkistan işgalinin 71. Yıl dönümü dolaysıyla İstanbul Beyazıt Meydanı’nda  basın açıklaması Düzenlenmektedir. Doğu Türkistanlı STK’lar öncülüğünde yapılacak ...

Macron: Çin’in Uygurlara yaptığı baskı kabul edilemez

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Çin’in Şincan Özerk Bölgesi’nde yaşayan Uygur ve diğer azınlık gruplara yapılan baskı ve yasaklamaların kabul edilemez ...

İngiltere Musülmanlarının kuruduğu İnsani Yardım Vakfı heyeti Doğu Türkistan Stk Temsilcileri ile İstanbulda görüştü

İngiltere Musülmanlarının kuruduğu “Ummah Welfare Trust” İnsani Yardım Vakfının yönetim kurulu üyelerinden uluşan bir heyet 26 Ağustos Çarşambe günü Doğu ...

ABD, Çin’in Uygur zulmüne ‘soykırım’ diyecek

Sistemli işkencede rolü olan Çinli yetkililere yaptırım uygulayan ABD, bu kez Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlalleri için isim arayışında. Konu, ...

Çin’deki ‘organ tacirleri’nin kan donduran görüntüleri! Çocukların organlarını…

Çin’de ocak ayında çekildiği belirtilen ve Hong Kong basınında ortaya çıkan bir görüntü tüm dünyada infiale neden oldu. Organ ticareti yapan Çinliler ile ...

ABD’DEN ÇIN HÜKÜMET KURULUŞU VE YETKILILERINE DOĞU TÜRKISTAN YAPTIRIMI

Amerika Birleşik Devletleri yönetimi, Uygur Türklerine yönelik insan hakları ihlallerinde rolleri olduğu gerekçesiyle Çin yönetimine ait 1 kuruluş ile 2 ...

Çin’de gözaltında kaybolan Uygur modelden mesaj ve görüntüler: ‘Sorgu odalarından çığlıklar geliyordu’

John SudworthBBC News Dev Çin internet giyim şirketi Taobao için modellik yapan Merdan Ghappar kameralara poz vermeye alışkın biri. Fakat ...

Çin, Doğu Türkistan’da ‘bağımsız insan hakları gözlemi’ teklifini reddetti

Çin’in Paris Büyükelçiliği, Uygur Özerk Bölgesi’nde bağımsız insan hakları gözlemine izin verilmeyeceğini bildirdi. Ankara Çin‘in resmi yayın kuruluşu Global Times’ın ...