Unutulmaması Gereken Dava: Doğu Türkistan

Unutulmaması Gereken Dava: Doğu Türkistan

Kimi insanlar ‘ kimse Doğu Türkistan’ı hatırlamıyor? ‘ diyor, gülüyorum sadece. Çünkü unutulan bir şey hatırlanır, Doğu Türkistan zaten unutulmamalıdır! Tarihi öğrenmeye ilk başladığımız zamanlarda sürekli duyardık İpek Yolu’nu. İşte Doğu Türkistan da Tarihi İpek Yolunun geçtiği bir coğrafya. Lakin sadece bir yol değil sadece bir pazar değil sadece bir ekonomik çıkar bölgesi hiç değil. O bir dava, o bir yara, o bir vuslat.

Yerleşik hayatı benimseyen ilk Türk Devleti olan Uygur Devleti’nin kurulduğu coğrafya bir kere. Yani Türk Medeniyeti’nin nabzının ilk atmaya başladığı yer.

Öncelikle tarihi dönemlere ayırarak, Türkistan’ın doğusuna yani bugünkü Doğu Türkistan’a kimler hükmetmiş ona bir bakalım ve ardından da klişeleşmiş tarih bilgileri dışında ilgi çekici ve mühim olan hadiselere bir göz atalım.

1-Hun İmparatorluğu
2-Göktürk İmparatorluğu
3-Uygur Devleti
4-Karahanlılar Devleti
5-Moğol İmparatorluğu
6-Mançur İşgali
7-Kurtuluş Hareketi ve Doğu Türkistan Devleti
8-İkinci Mançur İstilası
9-Bağımsız Çinli Generaller Dönemi
10-Kumul Ayaklanması
11-Rus İşgali Dönemi
12-Milliyetçi Çin İstilası
13-Komünist Çin İşgali

Kurtuluş Hareketi ve Doğu Türkistan Devleti döneminden önceki dönemler, tarihte yaşanmış ve günümüze de pek bir etki bırakamamış dönemlerdir. O nedenle günümüzdeki ‘yara’yı yorumlamada elzem bir değere sahip olmadığından ötürü klişe tarih bilgilerini barındıran söz konusu dönemlere değinmeyeceğim.

Mançur İşgaline karşı başlatılan Yakup Beg önderliğindeki kıyam, 1863’te başarıya ulaşmış ve Doğu Türkistan Devleti kurulmuştur. Yakup Beg, o devirde Osmanlı tahtında oturan Sultan Abdülaziz’e bir elçilik heyeti göndererek padişaha biadını sunmuştur. Sultan Abdülaziz de bu davranışa karşılık Doğu Türkistan’a bir askeri heyet ve bir miktar da silah göndermiştir. Hatta Doğu Türkistan’da Osmanlı Devleti Padişahı adına hutbe okutulmuş ve para bastırılmıştır. Ayrıca Mısır Hidivi İsmail Paşa da top ve tüfek yardımında bulunmuştur. Bu gelişmelerin haricinde İngiltere ve Rusya da kurulan bu yeni devleti resmen tanımış ve elçilik heyetleri göndermişlerdir. Ancak; İngiltere ve Rusya’nın Yakup Beg’in kontrol edilebilir bir insan olmadığını yani işlerine yaramayacağını anlamaları da uzun sürmemiştir. Neticede, Doğu Türkistan’a yardımı kesmişler ve Çin’in yeniden gerçekleştireceği işgale de göz yummuşlardır.

Bağımsız Çinli Generaller Devri 1911-1933 yılları arasında yaşanmıştır ve bu dönemin en belirgin özelliği, uygulanan işkence yöntemleridir. Bunlar içinde insanlık onuruyla uzaktan yakından bir bağı olmayan binlerce metod vardır. En sık kullanılanı da gözlerin oyularak çıkarılması. İşte o gün bu gündür de Doğu Türkistan’da uygulanan Çin zulmü artarak devam etmektedir. Şubat 1931’de, Doğu Türkistan’ın doğu bölgesindeki Kumul vilayetinde Hoca Niyazi Hacı ve Salih Dorga’nın kıyamı başlamıştır. Sözkonusu başkaldırı giderek tüm Doğu Türkistan’ı sarmış ve 12 Kasım 1933’te nihai hedefe varılmıştır: İstiklal!

Normaldir ki bu istiklal devri de fazla sürmemiş ve bölge sırasiyle Sovyetler Birliği, II. Dünya Savaşı ile de Milliyetçi Çin İstilasına uğramıştır. Ve 1949 yılında en nihayetinde Doğu Türkistan, bugün de hala devam eden Komünist Çin işgaline maruz kalmıştır.

Komünist Çin’in bölgeyi işgaliyle birlikte, Doğu Türkistan’ın tarih boyunca çektiği zulüm adeta yükselme devrine girmiştir. Öyle ki; şeref ve haysiyetten yoksun, milli şuurdan habersiz, şefkat-merhamet-vicdan-din-insanlık gibi kavramlardan uzak, mevkii ve zevk düşkünü, kumarbaz ve hain ruhlu, katil, uyuşturucu müptelası vb. zaat-ı muhteremler toplatılıp kurslara tabi tutulmuş ve bu kişilere bu kurslarda en mükemmel şekilde cinayet, zulüm ve işkence metotları öğretilmiştir. Komünist Çin bölgede; iki insanın bir araya gelmesini komünist aleyhtarı hareket, üç insanın bir araya gelmesini ise isyan hazırlığı saymıştır ve böylece Doğu Türkistanlılar kronik bir şekilde Çin zulmüne uğramışlardır. Herkes birbirinin casusu olmuş, aile içinde dahi kimse birbirine güvenemez olmuştur. Bu şekilde Doğu Türkistanlıların birlik oluşturmalarının da bir nevi önüne geçilmiştir. Bir diğer enteresan hadise ise, Komünist Çin işgali ile birlikte herkes üç günde bir polise giderek bu üç günde neler yaptığını anlatmak zorunda bırakılmıştır.

İnsanlıktan zerre nasibini almamış Çin askerleri, Doğu Türkistan sokaklarında vahşet üstüne vahşet gerçekleştirmektedir. Ne yazık ki dünya, tüm bu vahşetlere o veya bu sebeplerle gözlerini kapamakta kulaklarını tıkamaktadır. Yeryüzünde hangi bayrak masum insanları öldürmenin utancını kapatabilir ki? Evet, Doğu Türkistan’da insanlığın utancı olan bir zulüm var hem de ne zulüm. Başlarına bomba yağmıyor ama

– Çin’in en büyük nükleer deneme sahası Doğu Türkistan’da
– 13 yaşını geçip de Çin askerleri tarafından tecavüze uğramayan kadın neredeyse yok Doğu Türkistan’da
– Yıllarca Müslümanların kutsal günü olan Cuma günleri sokağa çıkma yasağı vardı Doğu Türkistan’da
– Bir ananın gözünün önünde 8 yaşındaki çocuğunun sırf Doğu Türkistanlı olduğu için 100ün üzerinde kişi tarafından kahkahalar eşliğinde dövülüp, bütün kemiklerinin kırılıp, paramparça edilmesi var Doğu Türkistan’da
– Komünist Çin’in askerlerinin işkencelerinden ötürü bir mensubunu dahi kaybetmemiş tek bir aile yok Doğu Türkistan’da

Şeklinde onlarca mevzuu var Doğu Türkistan’da. 1959 öncesinde nüfusu 40 milyon olan Doğu Türkistan baskılar, işkenceler ve doğum kontrolleri ile bugün sadece 20 milyonluk bir nüfusa sahip. Yani günümüzde ortalama olarak 70 milyon olması gereken nüfus bugün sadece 20 milyon. Hâsıl-ı Kelâm; açıkça bir soykırım var Doğu Türkistan’da!

Bu yazımda; nasip olursa ileride kaleme almayı planladığım Doğu Türkistan’daki Zulüm, Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti İlişkilerinde Doğu Türkistan’ın Yeri, Doğu Türkistan Davası’nda Pkk’nın Rolü gibi konulara tarihi bir başlangıç öncesi başlangıç yapmak istedim. “ Şahin süratiyle dolaşan ve hücum eden”(*)’ leri unutmamak gerek kanaatindeyim.

* : Çin kaynaklarında Uygur kelimesinin meali

Onur ÇEKİCİ

Ankara Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü

x

Check Also

Çin: BM bünyesinde Uygur Müslümanları için etkinlik düzenlemek, Pekin’e hakaret

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hua Chunying, Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde Uygur Özerk Bölgesiyle ilgili bir etkinlik düzenlenmesinin Pekin’e hakaret anlamına geldiğini söyledi. Konu ile ilgili açıklama yapan Hua Chunying, Almanya, ABD ve İngiltere’nin girişimiyle BM ...

Çin’den BM ülkelerine skandal çağrı: Pekin karşıtı organizasyonlara katılmayın

Çin’in Doğu Türkistan’da Uygur Türklerini maruz bıraktığı zulüm tüm çağrılara rağmen devam ediyor. Çin’in bazı BM ülkelerine Pekin’in Uygurlara uyguladığı zulmün ele alınacağı bir organizasyona katılmamaları yönünde ikna çağrısında bulunduğu belirtildi. Çin’in Doğu Türkistan’da Uygur Türklerine ...

Çin güvenilir bir ticari partner midir?

Merve Şebnem Oruç / Gazeteci, Yazar 08.05.2021 Covid-19’a karşı geliştirdiği aşıyı ticari bir silah olarak kullanmayı denediği bilinen ve Doğu Türkistan nedeniyle karşılaştığı en ufak eleştiriye dahi çok sert ekonomik tehditlerle cevap veren Çin’in sadece ...

İngiltere’den Doğu Türkistan adımı! Çin zulmüne resmen ‘soykırım’ dedi

Çin’in Doğu Türkistan Uygur Müslüman Türklerine yönelik insanlık dışı uygulamalarını İngiliz parlamentosu ‘soykırım’ olarak tanıyan önemli bir karar aldı. Doğu Türkistan’da Müslüman Uygur Türklerine yönelik Çin zulmü devam ediyor. Binlerce Uygur Türkü’nü toplama kamplarında zorla çalıştıran, çocukları ...

İngiltere parlamentosu Çin zulmüne resmen ‘soykırım’ olarak kabul etti

İngiltere parlamentosu Çin zulmüne resmen ‘soykırım’ olarak kabul etti İngiltere parlamentosu 22 Nisan, perşembe günü oy birliğiyle Doğu Türkistan’da soykırım yapıldığını kabul etti ve açıklama yapıldı. İngiltere Milletvekillerinin oylama konuşmalarında 2022 Pekin Kış Olimpiyatlarının boykot ...

Türk Mahkemesi, Çin’in Abdulkadir Yapçan’ın iade talebini reddetti

Türk mahkemesi, Çin'in Abdukadir Yapcan'ın iade talebini reddetti Türk Adaleti Tecelli etti, Çin düzmece iftiralarla iadesini talep ettiği Doğu Türkistan davasının Yılmaz lideri ve kanaat önderi Abdulkadir YAPÇAN’in 8 Nisan 2021 tarihindeki duruşması hayırla sonuçlandı. ...

Yalanın Gölgesinde Soykırım: Doğu Türkistan konulu basın toplantısı gerçekleşti

Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlalleri ve Çin yönetiminin propaganda faaliyetlerini cevap vermek amacıyla bir basın açıklaması gerçekleşti. basın toplantısında, Çin’in 2 Nisan’da gösterime giren “The War in The Shadows” filmiyle, Doğu Türkistan üzerinde propaganda ve ...

Sistematik soykırımın başlangıcı: Barın Katliamı

Çin’in Doğu Türkistan’ın Barın kasabasında gerçekleştirdiği katliamın üzerinden 31 yıl geçti.Eyüp Sultan Meydanı’nda düzenlenen basın açıklamasıyla 31 yıl önce yaşanan Barın Katliamı ile Doğu Türkistanlıların ortadan kaldırılması hedeflendi. Basın açıklamasını okuyan Uluslararası Doğu Türkistan Sivil ...

Barın Katliamın 31.yıl dönümünde Basın açıklaması

5 Nisan 1990 tarihinde Doğu Türkistan’ın kadim şehri Kaşgar’a bağlı Aktuğ yöresinin BARIN kasabasında İşgalci Çin Rejimi tarafından gerçekleştirilen Katliamı, Barın şehitlerini ve Barın Direnişini anmak ve Doğu Türkistan’da devam eden ve gün geçtikçe artan ...