Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi

6 Ağustos 2012 tarihinde Bilge Adamlar Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde (BİLGESAM) “Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi” konulu bir seminer düzenlenmiştir. Seminere konuşmacı olarak BİLGESAM Çin Araştırmaları Uzmanı ve Çin Temsilcisi Salih Tınmaz katılmıştır.

Salih Tınmaz, konuşmasına İbn-i Haldun’un devlet düşüncesinden bahsederek başlamış, İbn-i Haldun’un devletlerin her 30 yılda bir farklı bir döneme girdiği yönündeki yaklaşımının Çin için geçerli olduğunu, Çin’in 20. yüzyıl tarihi incelendiğinde 30 yıllık dönemlerin ön plana çıktığını ifade etmiştir. Tınmaz, 1919 yılında sömürgeci güçlere karşı mücadele veren Çin’in 30 yıl sonra 1949’da Komünizm devrimiyle yeni bir döneme girdiğini, 1978-79’da Deng Xiaoping liderliğinde dışa açılmaya başladığını ve son yıllarda ise küresel güç statüsünün belirginleştiğini belirtmiştir.

Türklerin Doğu Türkistan’daki varlığını tarihi boyutuyla birlikte anlatan Tınmaz, 1863’te Kaşgar merkezli kurulan Uygur devletine Osmanlı İmparatorluğu’nun destek sağladığına değinmiştir. Uygur Türklerinin bağımsız devletler olarak 1933’te Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti’ni, 1944’te Şarki Türkistan Cumhuriyeti’ni kurduğunu, ancak 1949 devrimiyle birlikte Doğu Türkistan’ın Çin sınırlarına dâhil edildiğini ifade etmiştir. Türkiye’nin 1933 ve 1944’te bölgede kurulan Türk devletlerine destek vermediğini vurgulayan Tınmaz, 1990’a kadar Ankara’nın sadece bazı cüzi destekler sağladığını belirtmiştir.

Salih Tınmaz, 1990-1996 döneminde Türkiye’nin Doğu Türkistan’a aktif destek verdiğini ancak 1998’de alınan bir kararla bu desteğin sessiz bir biçimde sona erdirildiğini kaydetmiştir. Bu kararın, taleplerini yerine getirerek Çin’i tatmin etme maksadıyla alındığını ve uygulandığını açıklayan Tınmaz, Türkiye’nin Pekin’in terörist ilan ettiği dernekleri kapattığını, bağımsızlık yanlısı Uygur Türklerinin ülkeye girişini yasakladığını, yurtdışında kurulan sürgün hükümetlerinin yöneticileri ile görüşmediğini ve Uygur Türklerinin gösterilerini yasakladığını anlatmıştır.

Türkiye-Çin ilişkilerine yön veren yapısal ve konjonktürel değişkenleri sıralayan Tınmaz, Doğu Türkistan meselesinin iki ülke münasebetlerini belirleyen yapısal bir faktöre dönüşebildiğini ifade etmiştir. Salih Tınmaz, Doğu Türkistan’ın Türkiye-Çin ilişkilerinin gelişmesini istemeyen aktörlerce iki ülke arasında bir probleme dönüştürülebildiğini vurgulamıştır.

Seminer programı Salih Tınmaz’ın konuşmasının ardından soru-cevap bölümüyle sona ermiştir.

Cevapla

x

Check Also

Alman Şirketleri Hakkında “Uygur İş Gücünden Yararlandıkları” Şüphesiyle Suç Duyurusu

Almanya’da savcılardan, Çin’de Uygurların zorla çalıştırılmasından “kazanç sağlamakla” suçlanan Alman şirketleri hakkında soruşturma açmaları talep edildi. Almanya’nın başkenti Berlin’de bulunan Avrupa Anayasal ve İnsan Hakları Merkezi’nden (ECCHR) yapılan açıklamada, tekstil ve perakende alanında faaliyet gösteren ...

Çin’in Doğu Türkistan çıkmazı

Hakan Çalışır Bir süre önce Çin’in Hegemon mücadelesinde ABD’ye alternatif olabilir mi sorusuna gerekçeleriyle olumsuz yanıtını vermiştim. Bugün de o argümanlarımı daha da genişletmek istiyorum. Hegemon potansiyeli taşıyan bir devlet her şeyden önce kendi içindeki ...

Doğu Türkistan’daki Çin toplama kamplarında işlenen tecavüzü anlatmakta zorlandı

Doğu Türkistan’daki Çin toplama kamplarında işlenen tecavüzü anlatmakta zorlandı Çin’in sistematik baskı ve asimilasyon araçlarından olan toplama kamplarından kurtulan kadınlardan birisi olan Kalbinur Sıddık, toplama kamplarında geçirdiği vahşet günlerini anlattı. Çin’in baskı ve ceza kamplarından ...

Kepez Belediye Başkanı Hakan Tütüncü Doğu Türkistanlı acil yardım ekibe teşekkür etti

Antalya’nın Manavgat, Akseki ve Gündoğmuş’ta çıkan yangın felaketinin yaraları sarılmaya çalışılıyor. Kepez Belediye Başkanı Hakan Tütüncü, Türk halkına destek olmak için afet bölgesine gelen 36 kişilik Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliği heyetiyle de bir araya ...

Doğu Türkistanlılar, Antalya’da yangınla mücadeleye destek oluyor

İstanbul’dan yola çıkan Doğu Türkistanlılar, orman yangınlarının etkili olduğu Antalya’nın Manavgat ilçesine ulaştı. Yaşanan orman yangınlarına destek olmak için Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliğinden bir heyetin bölgeye gideceği belirtilmişti. Bölgede Kızılay ekiplerinin koordinasyonuyla yardım kolilerinin ...

Doğu Türkistanlılar, yangın bölgelerine destek olmak için yola çıktı

Doğu Türkistanlılar, Türkiye’nin orman yangınıyla mücadelesine sessiz kalmadı. Yaşanan orman yangınlarına destek olmak için Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliğinden bir heyet, Antalya’nın Manavgat ilçesine doğru yola çıktı. Türkiye’de yaşayan Doğu Türkistanlılar, yaşanan orman yangınlarına karşı ...

Doğu Türkistan’ın kalbi İstanbulda attı

Doğu Türkistan’ın kalbi İstanbulda attı. Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliği öncülüğünde ve kardeş STK’larımız ile birlikte İstanbul’da büyük Kurban Bayramı Buluşması düzenlendi. Acı, hasret ve ıstıraba rağmen kurban Bayramı buluşmasında istiklale olan inancımızı, azmimizi, birliğimizi ...

Doğu Türkistan Maarif Cemiyeti’nden Rektör Uysal’a ziyaret

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kazım Uysal, Doğu Türkistan Maarif Cemiyeti ve Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliği Başkanı Hidayet Oğuzhan ve beraberindeki heyeti makamında kabul etti.Doğu Türkistan Maarif Cemiyeti ve Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar ...

Urumçi katliamının 12. yıl döneminde Çin konsolosluğu önünde protesto yapıldı

5 Temmuz Urumçi Katliamının 12. Sene-i devriyesi münasebeti ile Bugün İstanbul’da Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliğinin öncülüğünde Diğer Doğu Türkistanlı kardeş STK’larının desteğiyle basın açıklaması ve miting düzendi. Mitinge 5-6 Bin civarında dava dostlari ve ...