Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi

6Agusseminer3  Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi6 Ağustos 2012 tarihinde Bilge Adamlar Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde (BİLGESAM) “Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi” konulu bir seminer düzenlenmiştir. Seminere konuşmacı olarak BİLGESAM Çin Araştırmaları Uzmanı ve Çin Temsilcisi Salih Tınmaz katılmıştır.

Salih Tınmaz, konuşmasına İbn-i Haldun’un devlet düşüncesinden bahsederek başlamış, İbn-i Haldun’un devletlerin her 30 yılda bir farklı bir döneme girdiği yönündeki yaklaşımının Çin için geçerli olduğunu, Çin’in 20. yüzyıl tarihi incelendiğinde 30 yıllık dönemlerin ön plana çıktığını ifade etmiştir. Tınmaz, 1919 yılında sömürgeci güçlere karşı mücadele veren Çin’in 30 yıl sonra 1949’da Komünizm devrimiyle yeni bir döneme girdiğini, 1978-79’da Deng Xiaoping liderliğinde dışa açılmaya başladığını ve son yıllarda ise küresel güç statüsünün belirginleştiğini belirtmiştir.

Türklerin Doğu Türkistan’daki varlığını tarihi boyutuyla birlikte anlatan Tınmaz, 1863’te Kaşgar merkezli kurulan Uygur devletine Osmanlı İmparatorluğu’nun destek sağladığına değinmiştir. Uygur Türklerinin bağımsız devletler olarak 1933’te Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti’ni, 1944’te Şarki Türkistan Cumhuriyeti’ni kurduğunu, ancak 1949 devrimiyle birlikte Doğu Türkistan’ın Çin sınırlarına dâhil edildiğini ifade etmiştir. Türkiye’nin 1933 ve 1944’te bölgede kurulan Türk devletlerine destek vermediğini vurgulayan Tınmaz, 1990’a kadar Ankara’nın sadece bazı cüzi destekler sağladığını belirtmiştir.

Salih Tınmaz, 1990-1996 döneminde Türkiye’nin Doğu Türkistan’a aktif destek verdiğini ancak 1998’de alınan bir kararla bu desteğin sessiz bir biçimde sona erdirildiğini kaydetmiştir. Bu kararın, taleplerini yerine getirerek Çin’i tatmin etme maksadıyla alındığını ve uygulandığını açıklayan Tınmaz, Türkiye’nin Pekin’in terörist ilan ettiği dernekleri kapattığını, bağımsızlık yanlısı Uygur Türklerinin ülkeye girişini yasakladığını, yurtdışında kurulan sürgün hükümetlerinin yöneticileri ile görüşmediğini ve Uygur Türklerinin gösterilerini yasakladığını anlatmıştır.

Türkiye-Çin ilişkilerine yön veren yapısal ve konjonktürel değişkenleri sıralayan Tınmaz, Doğu Türkistan meselesinin iki ülke münasebetlerini belirleyen yapısal bir faktöre dönüşebildiğini ifade etmiştir. Salih Tınmaz, Doğu Türkistan’ın Türkiye-Çin ilişkilerinin gelişmesini istemeyen aktörlerce iki ülke arasında bir probleme dönüştürülebildiğini vurgulamıştır.
6Agusseminer1  Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi

6Agusseminer3  Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi

Seminer programı Salih Tınmaz’ın konuşmasının ardından soru-cevap bölümüyle sona ermiştir.

Cevapla

x

Check Also

Çin’de gözaltında kaybolan Uygur modelden mesaj ve görüntüler: ‘Sorgu odalarından çığlıklar geliyordu’

John SudworthBBC News Dev Çin internet giyim şirketi Taobao için modellik yapan Merdan Ghappar kameralara poz vermeye alışkın biri. Fakat ...

Çin, Doğu Türkistan’da ‘bağımsız insan hakları gözlemi’ teklifini reddetti

Çin’in Paris Büyükelçiliği, Uygur Özerk Bölgesi’nde bağımsız insan hakları gözlemine izin verilmeyeceğini bildirdi. Ankara Çin‘in resmi yayın kuruluşu Global Times’ın ...

‘Çin Doğu Türkistan’daki Uygur Türklerini kısırlaştırıyor’

Çin hükümetinin ülkedeki Uygur nüfusunu azaltmak için kadınları kısırlaştırdığına ilişkin tanık ifadeleri ve raporlar her geçen gün daha ciddi ve ...

İSVEÇLİ ÜNLÜ ŞARKICI ZARA’DAN ÇİN’E DOĞU TÜRKİSTAN TEPKİSİ!

İsveçli ünlü şarkıcı Zara Larsson, Çin’in Doğu Türkistan’daki insanlık dışı politikalarına tepki olarak Çin menşeli teknoloji şirketi Huawei ile reklam anlaşmasını ...

DOĞU TÜRKİSTAN’DA 2000 ÇİNLİ EĞİTMEN İŞE ALINACAK

Milyonlarca Uygur Türkünün ceza kamplarında tutulduğu ve muazzam zihinsel ve fiziksel işkenceye maruz kaldıkları dünyada çapında büyük tartışmalara konu olurken, ...

Birleşik Krallık’taki 44 milletvekili, Uygur Türklerine otomatik mülteci statüsü verilmesi çağrısında bulundu

Milletvekilleri, İçişleri Bakanlığı’na gönderdiği mektupta Çin’in Uygur Türklerine karşı soykırım uyguladığına yönelik kanıtların olduğuna dikkat çekti. Birleşik Krallık’taki 44 milletvekili, ...

Doğu Türkistan depremle sarsıldı

Çin işgali altındaki Doğu Türkistan Bölgesi’nde 4,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Çin Deprem Ağları Merkezi, merkez üssü, Turfan kentine bağlı Toksun ilçesi ...

Doğu Türkistan Heyeti İçişleri bakanı ziyaret etti

7 Ağustos 2020 perşenbe günü, aralarında Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği başkanı Hidayet OĞUZHAN’in da bulunduğu uluslararası Doğu Türkistan ...

Göç idaresi genel müdürlüğü ziyaret edildi

7 Ağustos 2020 perşenbe günü, aralarında Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği başkanı Hidayet OĞUZHAN’in da bulunduğu uluslararası Doğu Türkistan ...