Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi

6Agusseminer3  Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi6 Ağustos 2012 tarihinde Bilge Adamlar Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde (BİLGESAM) “Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi” konulu bir seminer düzenlenmiştir. Seminere konuşmacı olarak BİLGESAM Çin Araştırmaları Uzmanı ve Çin Temsilcisi Salih Tınmaz katılmıştır.

Salih Tınmaz, konuşmasına İbn-i Haldun’un devlet düşüncesinden bahsederek başlamış, İbn-i Haldun’un devletlerin her 30 yılda bir farklı bir döneme girdiği yönündeki yaklaşımının Çin için geçerli olduğunu, Çin’in 20. yüzyıl tarihi incelendiğinde 30 yıllık dönemlerin ön plana çıktığını ifade etmiştir. Tınmaz, 1919 yılında sömürgeci güçlere karşı mücadele veren Çin’in 30 yıl sonra 1949’da Komünizm devrimiyle yeni bir döneme girdiğini, 1978-79’da Deng Xiaoping liderliğinde dışa açılmaya başladığını ve son yıllarda ise küresel güç statüsünün belirginleştiğini belirtmiştir.

Türklerin Doğu Türkistan’daki varlığını tarihi boyutuyla birlikte anlatan Tınmaz, 1863’te Kaşgar merkezli kurulan Uygur devletine Osmanlı İmparatorluğu’nun destek sağladığına değinmiştir. Uygur Türklerinin bağımsız devletler olarak 1933’te Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti’ni, 1944’te Şarki Türkistan Cumhuriyeti’ni kurduğunu, ancak 1949 devrimiyle birlikte Doğu Türkistan’ın Çin sınırlarına dâhil edildiğini ifade etmiştir. Türkiye’nin 1933 ve 1944’te bölgede kurulan Türk devletlerine destek vermediğini vurgulayan Tınmaz, 1990’a kadar Ankara’nın sadece bazı cüzi destekler sağladığını belirtmiştir.

Salih Tınmaz, 1990-1996 döneminde Türkiye’nin Doğu Türkistan’a aktif destek verdiğini ancak 1998’de alınan bir kararla bu desteğin sessiz bir biçimde sona erdirildiğini kaydetmiştir. Bu kararın, taleplerini yerine getirerek Çin’i tatmin etme maksadıyla alındığını ve uygulandığını açıklayan Tınmaz, Türkiye’nin Pekin’in terörist ilan ettiği dernekleri kapattığını, bağımsızlık yanlısı Uygur Türklerinin ülkeye girişini yasakladığını, yurtdışında kurulan sürgün hükümetlerinin yöneticileri ile görüşmediğini ve Uygur Türklerinin gösterilerini yasakladığını anlatmıştır.

Türkiye-Çin ilişkilerine yön veren yapısal ve konjonktürel değişkenleri sıralayan Tınmaz, Doğu Türkistan meselesinin iki ülke münasebetlerini belirleyen yapısal bir faktöre dönüşebildiğini ifade etmiştir. Salih Tınmaz, Doğu Türkistan’ın Türkiye-Çin ilişkilerinin gelişmesini istemeyen aktörlerce iki ülke arasında bir probleme dönüştürülebildiğini vurgulamıştır.
6Agusseminer1  Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi

6Agusseminer3  Seminer: Türkiye-Çin İlişkilerinde Doğu Türkistan Meselesi

Seminer programı Salih Tınmaz’ın konuşmasının ardından soru-cevap bölümüyle sona ermiştir.

Cevapla

x

Check Also

Kanada, Çin’in Uygur Türklerine yönelik uygulamalarını ‘soykırım’ olarak tanımladı

Kanada Federal Parlamentosu, Çin’in Uygur Türklerine yönelik uygulamalarını “soykırım” olarak tanımlayan yasayı onayladı. Toronto Kanada Federal Parlamentosu, Çin’in Uygur Türklerine yönelik uygulamalarını ...

5 şubat Gulca katliamı ve Doğu Türkistan’ın son durumu ile ilgili basın açıklaması gerçekleşti

5 şubat Gulca katliamı ve Doğu Türkistan’ın son durumu ile ilgili basın açıklaması gerçekleşti 5 Şubat Gülca katliamin 24.yıl dönemi ...

Fenerbahçe’de bir dünya yıldızı: Mesut Özil Uygur Türkleri

Uygur Türklerine destek çağrısı Mesut Özil, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde (Doğu Türkistan) Uygur Türklerine yönelik yapılan insan hakları ihlallerine ...

Dernek Başkanımız TBMM Başkanı ile körüştü

Uluslararası Doğu Türkistan Teşkilatlar Birliği Heyeti TBMM Başkanı Sayın Prof. Dr. Mustafa ŞENTOP beyi makamında ziyaret etti. Uluslararası Doğu Türkistan ...

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Çin ile Türkiye arasında imzalanan Anlaşmayı’ değindi

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, 2020 yılı dış politika değerlendirme toplantısında Çin ile Türkiye arasında 2017’de imzalanan fakat TBMM’nin henüz onaylamadığı ...

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Çin ile imzalanan anlaşmaya değindi.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, 2020 yılı dış politika değerlendirme toplantısında Çin ile Türkiye arasında 2017’de imzalanan fakat TBMM’nin henüz onaylamadığı ...

Türkiye, Uygur Türklerini iade etmiyor! Anlaşmanın maddeleri ortaya çıktı

Çin ile Türkiye arasında 2017’de imzalanan fakat TBMM’nin henüz onaylamadığı ‘Suçluların İadesi Anlaşması’ Pekin yönetimi tarafından kabul edildi. Türkiye ise ...

10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü ve Doğu Türkistan’daki acı gerçekler.

İnsan Hakları Günü her yıl, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin BM Genel Kurulu tarafından 1948 yılında kabul edildiği gün olan 10 ...

Avcılar’da Uygur Türkü’nün silahla saldiran iki cani tutuklandı

Avcılar’da Uygur Türkü’nün silahla saldiran iki cani tutuklandı İSTANBUL (AA) – Avcılar’da Uygur Türkü Yusuf A’nın silahlı saldırıda yaralanmasına ilişkin ...