Doğu Türkistan in İslamlaşması

Uzun tarihi boyunca Doğu Türkistan, İç ve Orta Asya’da kurulmuş olan Türk imparatorluklarının ve Hanlıklarının merkezi olmuştur.

“Politesit din ve felsefelerin kıskacında olan Türkler ancak İslam ile temas edince rahat bir nefes alabilmiş ve bu dini kabul edip onun hizmetkârı ve savunucusu olmuşlardır”.

Orta Asya; güneyde Himalayalar, kuzeyde Sayan Dağları ve Baykal Gölü etrafındaki dağlar, batıda Hazar Denizi ile doğuda Büyük Kingan dağları arasında kalan geniş bir sahadır. Asya’nın bu kısmında Türk unsurlar hâkim olduğu için Orta Asya topraklarına geniş anlamda “Türkistan” denmektedir. Böyle bir adlandırmada, Orta Asya’nın Altay Dağları arasındaki dağlık alanın doğusu Doğu Türkistan’ı, batısı Batı Türkistan’ı meydana getirmektedir.

Uzun tarihi boyunca Doğu Türkistan, İç ve Orta Asya’da kurulmuş olan Türk imparatorluklarının ve Hanlıklarının merkezi veya asıl unsurunu teşkil eden “Feodal Krallıklar” olarak var olmuştur.

M.Ö 8–3 yüzyıllarda İskitlere, M.Ö 300- M.S 93 yıllarında Hunlara, 522–744 döneminde Göktürklere, 744–840 yıllarında Uygur Devletine, 751–870 Karluk-Karahanlı İmparatorluğuna bu topraklar merkez olmuştur.

Doğu Türkistan topraklarında Türk kültürünün en zengin hazinelerini ve eski Türklerin yerleşik kültürde oluşturdukları büyük medeniyetin izlerini bulmak mümkündür.

 

Uygurlar 840 yılındaki Kırgız baskınından sonra Doğu Türkistan’a gelmişler ve Turfan, Kaşgar, Hoten, Yarkent, Aksu, Kuça, Beşbalık gibi merkezlerde yerleşik hayata geçmişlerdir. Bugün de Doğu Türkistan’daki en büyük nüfuslu Türk topluluğunu

oluşturan Uygurlar bu bölgede zamanın en ileri medeniyetini yaratmışlardır. Kâğıt üretmeyi bilen Uygurlar, kâğıttan peçete ve tuvalet kâğıdı bile yapmaktaydılar. Gelişmiş bir matbaa sistemi kullanan Uygurlar döneminde Orta Asya’daUygur alfabesi yaygınlaşmıştır.

Genellikle Tarım havzası, Turfan ve Kumul çevresine yerleşmişlerdir. Bu insanlar için tarihi kaynaklarda Türk adı hariç başka soy ya da kabile adı geçmemektedir. Sadece Divan-ı Lügati’t Türk’te Hakanî Türkleri adıyla anılırlar. Şu an kullandığımız Uygur adına gelince de bu ad tamamen Rusların sunî olarak taktıkları bir isimdir. 9. asırda Karabalasagun’da hanlıkları yıkılan Uygurların bir kısmı Kumul, Urumçi, Turfan ve Lop bölgelerine göçerek buradaki Türkleri kendilerine katarak bir devlet kurmuşlar ve 14. asra kadar Uygur olarak anılmışlardır. Fakat Doğu Türkistan hükümdarı Hızır Hoca Han ile Aksak Timur arasındaki savaş yıllarında Timur’dan yana olmuşlar ve Hızır Hoca Han’a karşı sürekli isyan etmişlerdir. Bu yüzden Hızır Hoca Han 1397’de Uygurları ülke içine dağıtıp asimile etmiştir.

Kısacası Uygur boyu inkırâza uğramıştır. O tarihten sonra da Lop’taki Sarı Uygurlar dışında

Uygur adı taşıyan başka bir millet yoktur. Onlar da 1662’de Kansu’ya göçmüşlerdir. Bu bilgilerden hareket ederek Uygur adının burada yaşayan Müslüman Türklerin genel adı olduğunu düşünebiliriz.

İ slamiyet’in Doğu Türkistan’a gelişiyle ilgili olarak tarihçilerin öne sürdükleri muhtelif görüşleri üç ana başlık altında toplamak mümkündür:

1- Peygamber efendimizin Hicreti esnasında bütün dünyaya dini anlatmak için yolladığı Eshab-ı Kiramlarından Vahab bin Raşe’nin Çin’e gelmesi ve İmparatorun izniyle dini yaymaya başlaması ve bunun Doğu Türkistan’daki tesirleri.

2- Emevilerin saltanatı döneminde bir düşman gibi görülen Hz. Ali’nin yakınları ve taraftarlarının mevcut yönetimin zulüm ve hakaretlerine dayanamayıp Türkistan’a hicret etmeleri.

3- Çin İmparatorunun ayaklanmaları bastırmak amacıyla 756’da Bağdat’taki Abbasi Emiri Ebu Cafer Mansur Abbas’tan yardım talebinde bulunması ve bunun üzerine emirin gelen heyetle birlikte 5000 kadar askeri Çin’e yollamaları ve bu askerlerin bir kısmının geri dönmeyerek Çin’e yerleşmeleri.

Politesit din ve felsefelerin kıskacında olan Türkler ancak İslam ile temas edince rahat bir nefes alabilmiş ve bu dini kabul edip onun hizmetkârı ve savunucusu olmuşlardır.

Yabancı bazı yazarlar, yüzyıllardır Müslüman Türklerin vatanı olan bu yerlerin siyasi durumlarını bahane ederek Batı Türkistan’a Rus Türkistan’ı dedikleri gibi bugün de Doğu Türkistan’a Çin Türkistan’ı demektedirler. Esasında Çin Türkistan’ı şeklinde bir adlandırmaya gidenlerin maksadı buranın bir Müslüman Türk yurdu olduğunu unutturmaktır.

nutturulmak istenen bu Müslüman Türk yurdu bir çırpıda kazanılmadığı, bir çırpıda İslamlaşmadığı, Türkleşmediği gibi bir çırpıda da unutturulamayacaktır.

____________Murat Elmalı (TKL ’95) 

 

Cevapla

x

Check Also

Alman Şirketleri Hakkında “Uygur İş Gücünden Yararlandıkları” Şüphesiyle Suç Duyurusu

Almanya’da savcılardan, Çin’de Uygurların zorla çalıştırılmasından “kazanç sağlamakla” suçlanan Alman şirketleri hakkında soruşturma açmaları talep edildi. Almanya’nın başkenti Berlin’de bulunan Avrupa Anayasal ve İnsan Hakları Merkezi’nden (ECCHR) yapılan açıklamada, tekstil ve perakende alanında faaliyet gösteren ...

Çin’in Doğu Türkistan çıkmazı

Hakan Çalışır Bir süre önce Çin’in Hegemon mücadelesinde ABD’ye alternatif olabilir mi sorusuna gerekçeleriyle olumsuz yanıtını vermiştim. Bugün de o argümanlarımı daha da genişletmek istiyorum. Hegemon potansiyeli taşıyan bir devlet her şeyden önce kendi içindeki ...

Doğu Türkistan’daki Çin toplama kamplarında işlenen tecavüzü anlatmakta zorlandı

Doğu Türkistan’daki Çin toplama kamplarında işlenen tecavüzü anlatmakta zorlandı Çin’in sistematik baskı ve asimilasyon araçlarından olan toplama kamplarından kurtulan kadınlardan birisi olan Kalbinur Sıddık, toplama kamplarında geçirdiği vahşet günlerini anlattı. Çin’in baskı ve ceza kamplarından ...

Kepez Belediye Başkanı Hakan Tütüncü Doğu Türkistanlı acil yardım ekibe teşekkür etti

Antalya’nın Manavgat, Akseki ve Gündoğmuş’ta çıkan yangın felaketinin yaraları sarılmaya çalışılıyor. Kepez Belediye Başkanı Hakan Tütüncü, Türk halkına destek olmak için afet bölgesine gelen 36 kişilik Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliği heyetiyle de bir araya ...

Doğu Türkistanlılar, Antalya’da yangınla mücadeleye destek oluyor

İstanbul’dan yola çıkan Doğu Türkistanlılar, orman yangınlarının etkili olduğu Antalya’nın Manavgat ilçesine ulaştı. Yaşanan orman yangınlarına destek olmak için Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliğinden bir heyetin bölgeye gideceği belirtilmişti. Bölgede Kızılay ekiplerinin koordinasyonuyla yardım kolilerinin ...

Doğu Türkistanlılar, yangın bölgelerine destek olmak için yola çıktı

Doğu Türkistanlılar, Türkiye’nin orman yangınıyla mücadelesine sessiz kalmadı. Yaşanan orman yangınlarına destek olmak için Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliğinden bir heyet, Antalya’nın Manavgat ilçesine doğru yola çıktı. Türkiye’de yaşayan Doğu Türkistanlılar, yaşanan orman yangınlarına karşı ...

Doğu Türkistan’ın kalbi İstanbulda attı

Doğu Türkistan’ın kalbi İstanbulda attı. Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliği öncülüğünde ve kardeş STK’larımız ile birlikte İstanbul’da büyük Kurban Bayramı Buluşması düzenlendi. Acı, hasret ve ıstıraba rağmen kurban Bayramı buluşmasında istiklale olan inancımızı, azmimizi, birliğimizi ...

Doğu Türkistan Maarif Cemiyeti’nden Rektör Uysal’a ziyaret

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kazım Uysal, Doğu Türkistan Maarif Cemiyeti ve Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliği Başkanı Hidayet Oğuzhan ve beraberindeki heyeti makamında kabul etti.Doğu Türkistan Maarif Cemiyeti ve Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar ...

Urumçi katliamının 12. yıl döneminde Çin konsolosluğu önünde protesto yapıldı

5 Temmuz Urumçi Katliamının 12. Sene-i devriyesi münasebeti ile Bugün İstanbul’da Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliğinin öncülüğünde Diğer Doğu Türkistanlı kardeş STK’larının desteğiyle basın açıklaması ve miting düzendi. Mitinge 5-6 Bin civarında dava dostlari ve ...